Jesteś w ciąży? Zadbaj o drogi moczowe!

Częstomocz w ciąży i jego przyczyny.

Z definicji częstomocz to objaw, polegający na częstym oddawaniu moczu, zwykle małymi porcjami. Może wystąpić w przebiegu zakażeń układu moczowego, schorzeń prostaty, guzów miednicy mniejszej, ale także w czasie ciąży.
Przyczyną częstomoczu, który daje się we znaki szczególnie w pierwszym trymestrze, jest poszerzenie się moczowodów pod wpływem zwiększonego stężenia progesteronu i estrogenów - kluczowych hormonów ciąży. Pod wpływem ich działania dochodzi także do przekrwienia układu moczowego, spowolnienia perystaltyki moczowodów, a tym samym do dłuższego zalegania moczu. W ciąży zmienia się również odczyn moczu, staje się on mniej kwaśny, sprzyjając rozwojowi patogenów. W późniejszym okresie ciąży częstomocz dodatkowo nasila ucisk na pęcherz rozwijającego się dziecka. Te wszystkie zmiany zwiększają ryzyko wystąpienia infekcji układu moczowego.

Infekcje układu moczowego.

Już sam fakt częstszej potrzeby odwiedzania toalety może stać się przyczyną infekcji układu moczowego, która w ciąży bardzo często wymaga leczenia szpitalnego. Korzystanie z toalet publicznych, niewłaściwa higiena intymna, wstrzymywanie oddawania moczu, dodatkowo proteinuria (utrata białka z moczem) i glukozuria (utrata cukru z moczem) – częste przypadłości ciężarnych - ułatwiają penetrację układu moczowego przez drobnoustroje. Do zakażenia układu moczowego, który w warunkach fizjologicznych jest jałowy (nieskolonizowany przez bakterie), dochodzi głównie drogą wstępującą – przez cewkę moczową. U kobiet o zakażenie jest prościej ze względu na zdecydowanie krótszą cewkę moczową niż u mężczyzn. U ciężarnych natomiast możliwość infekcji wzmaga dodatkowo zmienione pH sprzyjające rozwojowi drobnoustrojów, spowolniona perystaltyka i przekrwienie układu moczowego.
Zapalenia układu moczowego u kobiet (ZUM) możemy podzielić na:
1) Niepowikłane zapalenie pęcherza – zdarzające się najczęściej
2) Niepowikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek
3) Powikłane zakażenie dolnych dróg moczowych z towarzyszącym lub nie odmiedniczkowym zapaleniem nerek
4) Posocznica moczowa
5) Zapalenie cewki moczowej

Objawy ZUM

Statystycznie największe ryzyko zakażenia układu moczowego istnieje między 9. a 17. tygodniem ciąży. Zakażeniu dolnych dróg moczowych takich jak zapalenie pęcherza czy też zapalenie cewki moczowej towarzyszy częstomocz. Może pojawić się też ból w okolicy nadłonowej (ból pęcherza). Charakterystyczne jest wrażenie nieustającego parcia na pęcherz, przy równoczesnej niemożności wydalenia moczu. W przypadku procesu zapalnego górnych dróg moczowych objawy są bardziej znamienne. Pojawia się ból w okolicy lędźwiowej i gorączka, a także krwiomocz. Gorączka w przebiegu ciąży wymaga szybkiej reakcji, gdyż może powodować uszkodzenie płodu, wywołać przedwczesne skurcze macicy, a w niezaawansowanej ciąży doprowadzić nawet do poronienia. Zatem gdy zaobserwujesz u siebie powyższe dolegliwości niezwłocznie skontaktuj się z Twoim lekarzem prowadzącym, ponieważ szybka pomoc farmakologiczna będzie kluczowa dla zdrowia Twojego, jak i dziecka.

Badanie moczu.

Ze względu na zwiększoną podatność dróg moczowych na zakażenia w czasie ciąży bardzo ważne jest wykonywanie przed każdą wizytą lekarską badania ogólnego moczu. Badanie to ma na celu monitorowanie pracy nerek, które w tym okresie muszą przefiltrować i oczyścić znacznie, (bo około 30-40%) więcej krwi niż przed ciążą.
Ogólne badanie moczu należy do badań przesiewowych, to znaczy, że badanie wykonywane jest wśród osób niedostrzegających objawów choroby, ale ma na celu jej ewentualne wykrycie. Zatem możemy mieć zainfekowany układ moczowy, ale nie odczuwamy skutków tej dolegliwości. Badanie pozwala na wykrycie bakteriurii (bakterii w moczu), która jest wskazaniem do leczenia, gdyż około 30% przypadków rozwija się w odmiedniczkowe zapalenie nerek. Badanie ogólne moczu pozwala na wczesne wykrycie zagrożenia i szybkie wprowadzenie skutecznego leczenia, nie tylko w zakażeniu układu moczowego, ale także wtedy, gdy w moczu pojawi się białko lub glukoza. W przypadku tego badania do laboratorium oddajemy porcję moczu porannego, pobranego ze środkowego strumienia.
Badanie mikrobiologiczne moczu nie należy już do badań przesiewowych. Do mikrobiologicznego badania moczu najczęściej kierowane są pacjentki z bakteriurią i leukocyturią stwierdzoną w badaniu ogólnym, oraz te z objawami ZUM. Jest to badanie, które wymaga dokładniejszego przygotowania ze strony pacjentki niż badanie podstawowe. Mocz musi być oddany do jałowego pojemnika, którego ścianki możemy dotykać jedynie od strony zewnętrznej, aby nie dopuścić do kontaminacji, to znaczy zanieczyszczenia próbki. Wszystkie czynności wykonujemy po wcześniejszym umyciu rąk, a porcję moczu oddajemy również ze środkowego strumienia po uprzednim przetarciu jałowym gazikiem odsłoniętej przez nas cewki moczowej. Bardzo ważne jest, aby mocz w jak najkrótszym czasie dotarł do laboratorium, zarówno w przypadku badania ogólnego jak i bakteriologicznego.

Etiologia ZUM.

Najczęściej atakującym drogi moczowe drobnoustrojem jest bakteria na stałe zasiedlająca jelito grube - Esherishia coli. W jelicie grubym pełni ona bardzo pożyteczną funkcję, -uczestniczy w rozkładzie pokarmu a także przyczynia się do produkcji witaminy B,C i K. Przedostając się do układu moczowego staje się przyczyną jego dysfunkcji. Wykrywana jest ona w 90% przypadków zakażenia układu moczowego. Rzadko czynnikiem etiologicznym infekcji jest gronkowiec, paciorkowiec, grzyb lub pasożyt. Jednakże zdiagnozowanie konkretnego patogenu jest kluczowe dla właściwego leczenia. W każdym badaniu mikrobiologicznym określa się wrażliwość drobnoustroju na antybiotyki, wykonywany jest tak zwany antybiogram. Pozwala on na dobranie antybiotyku najsilniej hamującego namnażanie bakterii chorobotwórczych. Jest to bardzo ważne, gdyż w czasie ciąży należy unikać stosowania zbędnych leków. Zastosowanie antybiotyku niecelowanego, niewłaściwie działającego na patogen byłoby zbyt ryzykowne, biorąc pod uwagę zdrowie matki, której źle leczona infekcja nadal się rozwija, i zdrowie dziecka, które niepotrzebnie jest obciążone środkami farmakologicznymi. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że ciąża zdecydowanie zawęża możliwość dobrania odpowiedniego antybiotyku, zatem terapia celowana jest najskuteczniejsza i powinna być bezpieczna dla matki i jej nienarodzonego dziecka.

Konsekwencje infekcji.

Zbagatelizowanie problemu, jakim jest infekcja układu moczowego może prowadzić do poważnych konsekwencji. Bezobjawowy bakteriomocz, któremu nie towarzyszy wzrost ilości leukocytów w moczu, świadczących o aktywnym procesie zapalnym stwierdza się od 2-7% ciężarnych. Bakteriomocz wraz z leukocyturią i objawami zapalenia układu moczowego często jest przyczyną hospitalizacji. Nieleczone drobne zakażenie może stać się przyczyną odmiedniczkowego zapalenia nerek. Zdarza się także, że drobnoustroje zostaną przeniesione z moczu do układu rodnego kobiety – rozwija się wówczas bakteryjna waginoza. Taka sytuacja może doprowadzić do osłabienia worka owodniowego przez bakterie, przedwczesnego porodu jak również zakażenia okołoporodowego dziecka. ZUM u ciężarnych zwiększa ryzyko wcześniactwa i urodzenia dziecka z niską masą urodzeniową.

Jak zadbać o drogi moczowe?
Podejmując pewne działania możemy zminimalizować ryzyko wystąpienia infekcji układu moczowego. Jeszcze wtedy, gdy planujemy ciąże, a często borykamy się z zakażeniami układu moczowego, możemy skorzystać z możliwości szczepienia. Należy jednak pamiętać, że po takim szczepieniu warto odczekać przynajmniej trzy miesiące z decyzją o poczęciu dziecka.
Ponadto możemy zmienić swoje nawyki żywieniowe, wprowadzając do jadłospisu produkty działające przeciwbakteryjnie i osłonowo na układ moczowy. Do takich produktów należą żurawina i miód. W czasie ciąży można spożywać soki i preparaty żurawinowe. Żurawina dzięki zawartości pewnych substancji, jakimi są proantycyjaniny wspomaga leczenie i profilaktykę zapalenia układu moczowego. Żurawina zakwasza mocz, a niskie pH moczu nie sprzyja rozwojowi bakteri,. hamuje przyleganie bakterii do ścian układu moczowego, ogranicza namnażanie bakterii oraz ułatwia ich wydalanie. Miód – zwłaszcza spadziowy i wrzosowy- działa moczopędnie, zwiększa przepływ naczyniowy w nerkach zapobiegając powstawaniu złogów, ma działanie diuretyczne sprzyjające zmniejszaniu obrzęków spowodowanych niewydolnością nerek. Stosowany jest więc profilaktycznie, ale także jako środek wspomagający w chorobach układu moczowego, takich jak ostre i przewlekłe zapalenie nerek, pęcherza moczowego i miedniczek nerkowych, kamica nerkowa i pęcherza moczowego.

Pamiętaj:

1. Spożywanie dużej ilości płynów, minimum 1,5 litra dziennie warunkuje prawidłową diurezę. Pomaga to wypłukiwać drobnoustroje z układu moczowego.
2. W czasie ciąży co miesiąc wykonuj ogólne badanie moczu, po tym okresie przynajmniej raz do roku.
3. Dbaj o właściwą higienę okolic intymnych. Infekcja pochwy może stać się źródłem zakażenia układu moczowego, a infekcja układu moczowego może prowadzić do zakażenia dróg rodnych. Przecieraj narządy płciowe zawsze w kierunku od sromu do odbytu, nigdy na odwrót – w ten sposób unikniesz przeniesienia bakterii z układu pokarmowego do układu rodnego i moczowego.
4. Staraj się unikać powstrzymywania oddawania moczu, zaleganie moczu sprzyja infekcjom.
5. Unikaj przeziębienia dolnej partii ciała.
6. Nie lekceważ pierwszych objawów zakażenia.
7. Ostrożnie stosuj leki, które mogą upośledzić pracę nerek.

Stosując się do tych kilku wskazówek napewno zminimalizujesz ryzyko wystąpienia ZUM w czasie ciąży, ale także i po niej. Im mniej dolegliwości będzie Cię dręczyło w tym okresie, tym bardziej będziesz się cieszyć urokami rosnącego brzuszka.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google