Dyskusja
Mimo tego, że każdy człowiek posiada tę samą liczbę chromosomów i przynależy do tego samego gatunku ludzkiego, różnimy się wyglądem od innych osób. Tę cechę człowieka określamy mianem zmienności osobniczej. Zmienność osobnicza nie dotyczy tylko naszego wyglądu zewnętrznego, ale także tego, jak reagujemy na stres, jak zmieniają się nasze ciała, czy też z jaką intensywnością reagujemy na chorobę. Jedna osoba nie zauważy, że przechodzi grypę, druga, zainfekowana tym samym wirusem znajdzie się w szpitalu. Ten przykład możemy odnieść do tego, w jaki sposób organizm kobiety może zareagować na rozwijające się w nim nowe życie.
U niektórych kobiet w ciąży zdarza się, że wszystkie uciążliwe dolegliwości sprzed tego okresu ustępują (np. migrena, zapalenia układu moczowego), a powracają zaraz po porodzie. Co jest tego przyczyną? Badania naukowe dowiodły, że w czasie ciąży w organizmie kobiety wytwarzane jest specyficzne białko – grawidyna. To substancja hamująca pewne enzymy, odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego. Jest to mechanizm obronny organizmu, chroniący zarówno matkę jak i dziecko przed niepożądanymi skutkami stanu zapalnego np. podwyższoną temperaturą. Ciąża wyzwala w organizmie kobiety także szereg innych zmian, na które każda z nas może reagować inaczej. Męczące wymioty dla niektórych kobiet znane są jedynie z opowiadań, a rozpiętość w kilogramach, jakie przybieramy jest bardzo duża. Zatem to, czy ciąża przebiegnie książkowo, czy też będą nas trapić wszelkie możliwe dolegliwości tego okresu jest wielką niewiadomą.
Po dziewięciu miesiącach laboratorium ciągłych badań wydawać by się mogło, że skończą się już kłucia, osłuchiwania, ważenia, mierzenia ciśnienia i w końcu można odetchnąć z ulgą. Takie założenie jest błędne, bo co jeśli wcześniejsze problemy zdrowotne powrócą i nie zostaną przez nas zauważone? Nadciśnienie, które pojawiło się w ciąży może nie ustąpić, tarczyca zaczyna odmawiać posłuszeństwa a podwyższony poziom cukru w dalszym ciągu się utrzymywać Również po porodzie musimy zająć się naszym zdrowiem, bo właśnie wtedy jesteśmy najbardziej potrzebne swojemu dziecku.
Nierzadko zdarza się, że podwyższone ciśnienie, które pojawiło się w czasie ciąży, po porodzie nadal się utrzymuje – mimo zapewnień lekarza, że usunięcie łożyska spowoduje jego spadek i powrót do normy. U wielu kobiet właśnie tak się dzieje. W pewnej grupie jednak ciśnienie normuje się dopiero po kilku tygodniach, a jeszcze u innych będzie stale wysokie. Zdarza się też, że niektóre mamy będą wymagały leczenia do końca życia. Błędne założenie, że ciśnienie jest już w normie- bez jego kontroli- może mieć bardzo poważne konsekwencje. Nieleczone nadciśnienie nazywane jest cichym zabójcą, skraca życie o około 20 lat. Powoli wyniszcza organizm pozostając niezauważone, ponieważ organizm adaptuje się do jego wysokiego poziomu. Skutkiem nadciśnienia są bóle głowy, szum w uszach, po dłuższym czasie problemy ze wzrokiem, nerkami i sercem. Co możemy zrobić, aby tego uniknąć? Po pierwsze nie zaprzestawać kontroli ciśnienia. Warto prowadzić jego pomiar codziennie, a wyniki konsultować z lekarzem. Bardzo prawdopodobne, że lekarz dodatkowo zleci inne badania – EKG czy echo serca, aby wykluczyć inne niż przebyta ciąża przyczyny nadciśnienia.
Wśród schorzeń, które mogą nam towarzyszyć mimo zakończenia ciąży jest cukrzyca. Tak jak w przypadku nadciśnienia tętniczego, cukrzyca ciążowa w większości przypadków ustępuje samoistnie, niewiele przypadków wymaga leczenia do końca życia. Standardem jest wykonywanie u kobiet chorych na cukrzycę ciążową, krzywej cukrowej sześć tygodni po porodzie. Wynik krzywej przesądza o braku lub konieczności kontynuowania leczenia.
W przypadku nadciśnienia tętniczego i cukrzycy ciążowej warto wspomnieć o tym, że jeśli któreś z tych schorzeń pojawiło się w czasie ciąży i ustąpiło po jej zakończeniu, bardzo prawdopodobne jest, że powróci za kilka, kilkanaście lat. Prawdopodobieństwo zachorowania na te jednostki chorobowe jest większe u kobiet, które miały ten problem w czasie ciąży, niż u kobiet, u których problem z cukrzycą, czy też nadciśnieniem nie wystąpił.
Kolejnym problem, z którym możemy borykać się po porodzie jest zgaga, skutek produkcji progesteronu. Hormon ten powoduje rozszerzenie wpustu żołądka, umożliwiając cofanie pokarmu i kwasu żołądkowego do przełyku. Objawem tego procesu jest właśnie uczucie zgagi. Jeśli nie ustąpiła po porodzie, warto się zastanowić czy nie ma innej przyczyny tej dolegliwości. Zgagę powodować może również palenie papierosów, przejadanie się, ale też nadwaga, ciasne ubrania i wzmożone wytwarzanie kwasu żołądkowego. Dokładne zdiagnozowanie problemu polega na ocenie wyników USG, gastroskopii, jak również wywiadu z pacjentem. Czasem leczenie opiera się jedynie na zmianie diety, eliminacji nadwagi Czasami może jednak wymagać leczenia farmakologicznego.
Poród nie jest także ostatecznym rozwiązaniem problemów endokrynologicznych. Zaburzenie hormonalne, jakim jest poporodowe zapalenie tarczycy dotyczy od 3 do 17% kobiet. Poporodowe zapalenie tarczycy definiowane jest jako przejściowa nadczynność lub/i niedoczynność tarczycy, występująca do 6 miesięcy po porodzie. Nadczynność pojawia się około 14 tygodni od rozwiązania, niedoczynność natomiast około 19. tygodnia po porodzie. Objawy są charakterystyczne dla każdej z faz. W fazie nadczynności występuje chudnięcie, drażliwość, przyspieszenie metabolizmu, potliwość. W fazie niedoczynności dominuje ospałość i nietolerancja na zimno. Poporodowe zapalenie tarczycy nie zawsze wymaga leczenia farmakologicznego, w 50% przypadków ulega samowyleczeniu. Diagnoza stawiana jest na podstawie badań laboratoryjnych – pomiaru poziomu TSH, fT3, fT4 i przede wszystkim poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych. Przeciwciała przeciwtarczycowe to przeciwciała skierowane przeciw gruczołowi tarczowemu, warunkujące jego dysfunkcję. To schorzenie autoimmunologiczne (organizm wytwarza przeciwciała przeciw własnej tkance) określane jako zaostrzenie procesu zapalnego toczącego się w tarczycy np.w czasie ciąży.
Poród nie powinien oznaczać końca troski o nasze zdrowie. Musimy znaleźć w natłoku zajęć chwilę dla siebie i skontrolować czy nasz organizm zdołał już powrócić do formy po tak obciążającym nas okresie, jakim była ciąża. Zdrowa mama będzie miała więcej chęci, by podołać nowym obowiązkom i macierzyństwu.
Bibliografia
1) Funkcja i patologia gruczołu tarczycy w ciąży z uwzględnieniem postępowania terapeutycznego, Małgorzata Wilczyńska (reszta opisu bibliograficznego?)
2) Poporodowe zapalenie tarczycy, -Tomasz Skweres, Krzysztof Sworczak, Krzysztof Preis i in., Gin. Prakt. 2005, 1;7: 15-19.
3) Nadciśnienie tętnicze u kobiet w ciąży,Aleksandra Rutz-Danielczak, Przew. Lek. 2006; 1: 43-48.
4) Choroba refluksowa przełyku,Tomasz Marek, Andrzej Nowak, Przew. Lek., 2001, 4, 6, 16-21.