Dyskusja
Dietoterapia jest podstawową metodą leczenia nadmiernego gromadzenia gazów w przypadku braku „konkretnych schorzeń”, oraz niezbędną składową leczenia w przypadku stanów chorobowych.
Istnieje kilka podstawowych zaleceń żywieniowych, których konsekwentne wdrożenie przynosi wyraźną poprawę u większości ludzi. Wynikają one zarówno z ogólnych zasad zdrowego żywienia, jak i ze znajomości patofizjologii nadmiernego gromadzenia gazów. Są one następujące:
1. Spożywaj posiłki mniejsze a częściej (optymalnie 5 razy) i wolno, dokładnie przeżuwając pokarmy
2. Pij powoli i spokojnie (połknięcie 10 ml płynu wiąże się z połknięciem ok. 18 ml powietrza – jedzenie i picie w pośpiechu może drastycznie zwiększyć tę ilość)
3. Nie rozmawiaj w czasie jedzenia
4. Zrezygnuj z płynów gazowanych, gumy do żucia, ssania twardych cukierków, papierosów i fajki (z przyczyn omówionych wyżej)
5. Ogranicz spożycie tłuszczów zwierzęcych
6. Ogranicz spożycie błonnika, ogranicz spożycie trudno wchłanianych wielocukrów (strączkowe, kapustne, grzyby)
7. Preferuj gotowanie i pieczenie, unikaj potraw smażonych (nawet na olejach / oliwie)
Dla konkretnego pacjenta poszczególne zalecenia mogą mieć różną wartość. Do przedstawionych powyżej zasad trzeba więc podchodzić z pewną elastycznością. Np. zalecenia zmniejszenia spożycia błonnika stoi w sprzeczności z ogólnymi zasadami zdrowego żywienia – dlatego warto omówić jego celowość z lekarzem, by nie wyrządzić sobie więcej szkody niż pożytku. Podstawowe źródła błonnika to warzywa i owoce (błonnik rozpuszczalny). U niektórych osób z „konkretną” przyczyną dolegliwości wystarczy wdrożenia kilku z nich – np. ograniczenie niefermentowanych produktów mlecznych u osób z obniżoną tolerancją laktozy. U innych konieczne będą wielokierunkowe działania.
U osób, u których podstawowym problemem jest nieprzyjemny zapach gazów podstawowe zalecenia są następujące:
1. Ogranicz spożycie: strączkowych, kapustnych, porów, szparagów, cebuli i czosnku
2. Ostrożnie z nabiałem – zwłaszcza z jajami i serami pleśniowymi
3. Zrezygnuj z napojów gazowanych, unikaj kawy
4. Ogranicz słodycze i tłuste pokarmy
5. Szczególnie unikaj kabaczków, serów i piwa.
6. Ogranicz spożycie niektórych produktów i dań rybnych – karp, śledź i sardynka w oleju / pomidorach,
Do pokarmów zalecanych w takich przypadkach należą natomiast: pietruszka, borówka brusznica, jogurty, a także sałata i szpinak (jednak bez przesady – szpinak zawiera mnóstwo substancji antyodżywczych, a zawarte w nim żelazo jest słabo wchłaniane).
Poniżej przedstawiam przykładowy jadłospis o wartości energetycznej ok. 2000 kcal, skonstruowany dla osoby uskarżającej się na nadmiar gazów jelitowych. Jadłospis ten może być punktem wyjścia do modyfikacji (np. zastępowania produktów innymi z tej samej grupy), jednak po raz kolejny trzeba podkreślić, że dla konkretnego pacjenta optymalny może być jadłospis o nieco innych priorytetach. Dlatego warto też zasięgnąć porady lekarskiej, a przy konstruowaniu jadłospisu skorzystać z pomocy dietetyka (jeśli tylko mamy taką możliwość).
W poniższym jadłospisie nie zostały uwzględnione płyny – należy spożywać ich odpowiednią ilość (dla przeciętnego dorosłego ok. 2 l).
I śniadanie
kajzerka 75g (1,5 sztuki)
masło 10g (2 łyżeczki)
twaróg chudy 70g
pomidor bez skórki 100g (2 nieduże sztuki)
kakao na mleku 1,5% 200g (1 szklanka)
II śniadanie
Maślanka 0,5% 200 g
Banan 200 g (1 duża sztuka)
Obiad
Zupa jarzynowa (400 g) doprawiona śmietanką 12%
Ryż biały (100g) z dodatkiem masła (1/2 łyżeczki)
Cielęcina z jarzynami (150 g) na oleju rzepakowym
Kompot owocowy 200g (szklanka)
Podwieczorek
Jogurt naturalny 2% (150g)
Jabłko (150g)
Kolacja
Chleb pszenny (70g – 2 kromki)
Margaryna (10g)
Risotto z warzywami gotowanymi i dodatkiem oleju (350g)