Manifestacja kliniczna PCOS

Podstawowym objawem u 90% kobiet z PCOS są zaburzenia cyklu miesiączkowego pod postacią skąpego lub wtórnego braku miesiączki. Pierwotny brak miesiączki stwierdzany jest u 3-5% pacjentek [2]. Zaburzenia hormonalne w PCOS: niski poziom FSH, wysokie stężenie LH i androgenów powodują dysregulację cykli owulacyjnych pod postacią oligo- i amenorrhea, czego konsekwencją jest niepłodność. Hiperandrogenizm objawia się występowaniem nieprawidłowego owłosienia o topografii męskiej u kobiet (hirsutyzm) z następującą lokalizacją:
- górna warga ust,
- broda,
- bokobrody,
- podbródek i szyja,
- brodawki sutkowe,
- mostek,
- kresa biała,
- górna część ramienia,
- paliczki środkowe rąk,
- okolica krzyżowo-lędźwiowa,
- krocze[4]
Innymi następstwami hiperandrogenizmu są:
- zmiany łojotokowe (trądzik, wykwity skórne),
- łysienie typu męskiego,
- obniżenie tembru głosu,
- zmiana sylwetki ciała,
- przerost łechtaczki i warg sromowych [1,2,4].
Okolice twarzy, klatki piersiowej, brzucha i podudzi są najbardziej wrażliwymi miejscami na działanie androgenów, co wynika z nagromadzenia receptorów cytoplazmatycznych w mieszkach włosowych [1,4]. Hirsutyzm oceniany jest wg skali Ferrimana i Gallweya, w której to przyznaje się od 1 do 4 punktu każdemu z 12 ocenianych miejsc. Owłosienie o topografii męskiej rozpoznaje się po przekroczeniu 8 punktów w tej skali. U niektórych kobiet można zaobserwować szarobrunatne zmiany w okolicy karku, pachy, łokci, które świadczą o insulinooporności – acanthosis nigricans.
40-60% kobiet z PCOS charakteryzuje otyłość typu brzusznego (androidalnego), ocenianą na podstawie wskaźnika masy ciała (body index mass BMI) oraz wskaźnika androidalnego typu otyłości – wskaźnika talia/biodro (waist to hip ratio, WHR). Ponadto otyłość może przebiegać z hiperinsulinemią i insulinoopornością. Nieprawidłowy jest również profil lipidowy, cechujący się podwyższonym poziomem cholesterolu całkowitego, LDL, trójglicerydów i obniżeniem frakcji HDL [1,4-9].
Kobiety z PCOS, otyłością i insulinoopornością wykazują cechy zespołu metabolicznego, co stanowi podstawowy czynnik ryzyka wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych: nadciśnienia, choroby niedokrwiennej serca, zawału serca [1,4,8,9] i jest przyczyną zwiększonej zachorowalności w tej grupie pacjentek w okresie perimenopauzalnym na cukrzycę typu II i choroby serca.
Hiperandrogenemia pochodzenia jajnikowego obejmuje podwyższenie stężenia wolnego testosteronu, wzrost indeksu testosteronu wolnego (FTI – free testosterone index), obliczanego ze wzoru:

FTI = testosteron całkowity/białko wiążące sterydy płciowe(SHBG) x 100

oraz podwyższenie stężenia testosteronu całkowitego. Obserwuje się ponadto podniesiony poziom androgenów nadnerczowych (DHEAS). Zmiany hormonalne manifestują się poprzez wzrost stężenia LH lub stosunku LH/FSH (>2), podwyższonym poziomem 17-hydroksyprogesteronu i estronu we krwi [1-4].
Równie ważny w rozpoznawaniu zespołu policystycznych jajników jest obraz ultrasonograficzny jajników. W 2003 roku Europejskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu i Embriologii (ESHRE – European Society for Human Reproduction) oraz Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu (ASRM – American Society of Reproductive Medicine) ustaliły kryteria diagnostyczne dla PCOS, do których należy charakterystyczny dla PCOS obraz jajników. Jajnik policystyczny ma podwojoną liczbę pęcherzyków dojrzewających (>12 w jednej płaszczyźnie o wielkości 2-9mm) i ulegających atrezji i/lub podwojoną powierzchnię, >10 ml objętości oraz pogrubiałą osłonkę białawą (>100µm) [1-4], co powoduje powiększenie o 1/3 grubości zrębu kory i pięciokrotny wzrost zrębu podkorowego [4]. Podobny jednak obraz do jajników policystycznych spotyka się u kobiet przyjmujących doustną antykoncepcję hormonalną, w przypadku hiperprolaktynemii, we wrodzonym przeroście nadnerczy, o czym nie należy zapominać (!).
Makroskopowo jajnik policystyczny charakteryzuje się gładką, lśniącą torebką, perłowoszarym zabarwieniem, licznymi, małymi pęcherzykami położonymi podtorebkowo, znacznym powiększeniem jajników.
Podsumowująć, w praktyce klinicznej, w celu rozpoznania PCOS niezbędne jest stwierdzenie 2 z 3 kryteriów diagnostycznych (ESHRE 2003):
- występowanie skąpych lub wtórny brak miesiączek,
- hiperandrogenizmu i(lub) hiperandrogenemii,
- obraz jajników policystycznych w USG [4].

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Zabloguj o tym

Encyklopedia haseł

Reklamy Google