Endometrioza

Nazwa endometrioza pochodzi od endometrium - błony śluzowej wyścielającej jamę macicy, zaś endometrioza oznacza właśnie taką śluzówkę zlokalizowaną w innych miejscach. U około 7 - 15 % kobiet w wieku rozrodczym endometrium może znajdować się też w innych miejscach. Najczęstsze umiejscowienie to jajniki, jajowody, więzadła mocujące narząd rodny czy pochwa. Rzadziej endometrioza występuje poza narządem rodnym np. w jamie brzusznej, na jelitach czy pęcherzu moczowym.

Jak powstaje?
Endometrioza jest opisywana już od XIX wieku, ale do tej pory mechanizm, który jest odpowiedzialny za „migrowanie” śluzówki jest nieznany. Wśród przyczyn wymienia się:
- zarzucanie krwi miesiączkowej (z komórkami endometrium) do jajowodów czy jamy brzusznej i zagnieżdżenie komórek
- przekształcenie się innych komórek w komórki endometrium (część komórek naszego organizmu posiada zdolność do różnicowania się w rożnych kierunkach)
- przemieszczanie się endometrium „przez ciągłość”. Rolę w patomechanizmie endometriozy mają też zaburzenia układu immunologicznego (odpornościowego), który nieudolnie eliminuje komórki błony śluzowej macicy, znajdujące się w innych miejscach niż macica.

Objawy
Spektrum dolegliwości jest bardzo szerokie począwszy od zmian niemych klinicznie po silnie dolegliwości znacznie obniżające jakość życia. Do klasycznych objawów należą:
- silne bóle w trakcie menstruacji
- obfite krwawienia miesięczne
- plamienia przed okresem
- krwawienia kontaktowe oraz dyspaurenia (ból podczas stosunku) - przy lokalizacji w pochwie
- bóle brzucha
- ból przy oddawaniu moczu (jeśli endometrioza znajduje się w pęcherzu moczowym)
- ból podczas oddawania stolca (przy lokalizacji jelitowej) trudności z zajściem w ciążę.

Dolegliwości zależą głównie od lokalizacji endometriozy, stopnia zajęcia narządów oraz fazy cyklu, gdyż błona śluzowa także podlega miesięcznym wpływom hormonów – zachowuje się tak samo jak śluzówka znajdująca się w macicy, złuszcza się i krwawi. Problem niepłodności w przebiegu endometriozy związany jest z dwoma mechanizmami. Po pierwsze obecność śluzówki w innych miejscach np. w jajowodach może utrudniać przemieszczanie komórki jajowej – w skutek zarośnięcia światła lub wtórnie wytworzone zwężenia – zrosty. Drugim mechanizmem są nieprawidłowe reakcji immunologiczne – organizm próbując wyeliminować śluzówkę z nieprawidłowych miejsc, produkuje przeciwko niej przeciwciała. Ale celem dla przeciwciał staje się nie tylko endometrioza, ale także śluzówka występująca prawidłowo w jamie macicy. Stąd ryzyko problemów z zagnieżdżeniem zapłodnionej komórki jajowej oraz wczesnych poronień. Wg literatury, u kobiet z niepłodnością odsetek pacjentek z endometriozą sięga nawet 40%.

Diagnostyka
Ze względu na różnorodne obrazy kliniczne, postawienie diagnozy nie zawsze jest proste. W badaniu ginekologicznym możliwy jest brak odchyleń, zaś przy lokalizacji w pochwie czy na szyjce macicy zmiany są widoczne. W diagnostyce nieodzowne są badania obrazowe – ultrasonografia, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny – pozwalające na określenie lokalizacji, rozległości zmian. Inwazyjna diagnostyka opiera się na laparoskopii i pobraniu wycinków do oceny pod mikroskopem.

Leczenie
W leczeniu endometriozy możliwe są dwie drogi: leczenie farmakologiczne lub chirurgiczne, a decyzja o sposobie leczenia zależy od wielu czynników w tym: wieku chorej, planowanego potomstwa, rozległości i lokalizacji zmian odpowiedzi na leczenie zachowawcze (lekami). W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki przeciwbólowe działające objawowo oraz leki hormonalne. Celem zastosowania hormonów jest doprowadzenie do zaniku endometrium zlokalizowanego poza macicą oraz zahamowanie krwawienia. Najprościej mówiąc próbuje się doprowadzić do dwóch stanów albo "pseudociąży" albo "pseudomenopauzy". Kuracja trwa minimum kilka miesięcy. Zakres leczenia operacyjnego zależy głównie od rozległości zmian, dolegliwości oraz chęci posiadania potomstwa. W ginekologii ogromne znaczenie ma laparoskopia. Poza uwidocznieniem zmian i pobraniem wycinków, możliwe jest usunięcie ognisk, zmian na jajnikach czy bardziej radykalne zabiegi. W niektórych przypadkach konieczny jest zabieg klasyczny.

Profilaktyka
Aby skutecznie zapobiegać chorobie należy znać mechanizm jej powstawania, stąd w przypadku endometriozy profilaktyka jest dość problematyczna. Podręczniki ginekologii jako metody zapobiegania podają regulację cyklu i usuwanie zmian anatomicznych (zwężeń) sprzyjających zaleganiu krwi miesiączkowej w macicy lub jej zarzucaniu do jajowodów. Endometrioza, nawet leczona, może powracać, z drugiej strony istnieją doniesienia o samoistnym zanikaniu zmian. Dodatkowo nie w pełni zrozumiany mechanizm powstawania powoduje, że jest intrygująca dla lekarzy.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Zabloguj o tym

Encyklopedia haseł

Reklamy Google