Rak krtani - podział, etiopatogeneza, objawy

Rak krtani jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym głowy i szyi. Według danych epidemiologicznych z 2006 roku rak krtani znajduje się na 4 miejscu wśród najczęstszych zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn (co stanowi 5% wszystkich nowotworów) i na 7 miejscu wśród najczęstszych przyczyn zgonu z powodu nowotworu złośliwego u mężczyzn (co stanowi 2,94% zgonów z powodu nowotworu złośliwego). Skalę problemu niech uświadomi fakt, iż 5% spośród wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe daje ok. 4300 zachorowań w 2006 roku wśród mężczyzn. Wśród kobiet częstość zachorowań i śmiertelność są dużo niższe. Są przyczyną ok. 0,4% zgonów z powodu nowotworów złośliwych wśród kobiet. Skala problemu jest więc dużo bardziej poważna wśród mężczyzn niż wśród kobiet. Nowotwory złośliwe krtani charakteryzują się najwyższym wskaźnikiem mężczyźni/kobiety (od 10,6 do 19).

Podział

Raki krtani możemy podzielić ze względu na:

1.Rozpoznanie histopatologiczne
• rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale) około 95% przypadków
o wysokozróżnicowany
o średniozróżnicowany
o niskozróżnicowany
o rak brodawkowaty (carcinoma verrucosum)
• rak gruczołowy (adenocarcinoma)

2. Lokalizację

• Rak nadgłośni - 30-35%
• Rak głośni - 60-65%
• Rak podgłośni - <1-5%

3. Klasyfikacja wg WHO określająca stopień złośliwości, bierze pod uwagę cechy dojrzałości komórek raka.
 I – (G1) – rak wysokodojrzały;
 II- (G2) – rak średniodojrzały
 III- (G3)- rak niskodojrzały

Etiopatogeneza

Rak krtani należy do grupy nowotworów tytoniozależnych. W ostatnich latach częstość zachorowania na raka krtani ustabilizowała się u mężczyzn, natomiast niepokojący jest wzrost zachorowań wśród kobiet. Najczęściej rak krtani jest zdiagnozowany u osób w wieku od 50-60 roku życia.
Podłożem jego rozwoju są mutacje DNA powodujące niekontrolowany wzrost i podział komórkowy. Nabycie takich właściwości przez komórkę może być wynikiem spontanicznej mutacji lub też wpływu czynników chemicznych, biologicznych czy fizycznych. Powstanie raka krtani jest uwarunkowane synergistycznym oddziaływaniem wielu tych czynników.

Najpoważniejszym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu i spożywanie wysokoprocentowego alkoholu. Tylko 3-4% raków krtani występuje u osób niepalących. Palenie papierosów powoduje podrażnienie błony śluzowej krtani, ale także zmniejszenie stężenia antyoksydantów, osłabienie odporności organizmu i zmniejszenie saturacji krwi krążącej. Długoletnie palenie papierosów zwiększa ryzyko raka krtani 30-krotnie, a jednoczesne spożywanie wysokoprocentowego alkoholu i palenie papierosów zwiększa ryzyko do 330 razy. Udowodniono, że odstawienie tych karcinogennych używek powoduje zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby nowotworowej.
Wystąpienie raka płaskonabłonkowego krtani poprzedzone jest w ok. 5,6-40% przypadków powstaniem stanów przednowotworowych. Obecność stanów przedrakowych zobowiązuje lekarzy i pacjentów do szczególnej czujności i jak najszybszego usunięcia zmian.
Do takich stanów zaliczamy:
- leukoplakię (rogowacenie białe)
- polip krtani
- hiperkeratoza
- brodawczak krtani

Czynnikami ryzyka są również narażenie zawodowe, takie jak nadmierne używanie głosu, praca w warunkach narażenia na azbest, chrom, iperyt, nikiel, węglowodory aromatyczne.
Ponadto do czynników ryzyka zalicza się infekcję HPV, ekspozycję na promieniowanie jonizujące (nawet bardzo odległe incydenty mają negatywny wpływ) a także niedobór witamin A i C oraz żelaza. Jedna z teorii mówi, że ryzyko zachorowania na raka krtani wzrasta wraz z współistnieniem choroby refleksowej przełyku i wpływem drażniących krtań kwasów żołądkowych. Również czynniki genetyczne nie pozostają bez znaczenia. Gdyby jednak wyeliminować palenie tytoniu i picie alkoholu 90% raków krtani w ogóle by się nie pojawiło.

Objawy

Nie ma patognomonicznych objawów występujących tylko w raku krtani, szczególnie w początkowych stadiach zaawansowania. Objawy raka krtani często są niespecyficzne i imitują zwykłą infekcję. Objawy kliniczne zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby a także od lokalizacji w poszczególnych piętrach krtani.

Jednym z pierwszych objawów raka rozwijającego się w okolicach nagłośni jest męczliwość, osłabienie głosu, utrata dźwięczności głosu, suchy kaszel ,chrypka i drapanie w gardle. Przewlekająca się chrypka trwająca dłużej niż dwa tygodnie i nieustępująca po typowym leczeniu powinna być diagnozowana przez lekarza specjalistę, szczególnie u mężczyzn po 40 roku życia, palących papierosy, pracujących w warunkach szkodliwych i nadużywających alkoholu. Długotrwała chrypka jest związana ze zmianami na strunach głosowych. Wiele schorzeń, które naciekają lub uszkadzają staw pierścienno-nalewkowy powoduje chrypkę.

W przypadku raka podgłośniowego objawy często pojawiają się późno, zwykle jest to duszność. Przy zajęciu fałdu głosowego lub stawu pierścienno- nalewkowego może się manifestować chrypką. Poczętkowo duszność jest przez pacjenta niezauważalna lub zauważalna podczas wysiłku, dlatego, że postępuje bardzo powoli, wraz z wzrostem masy guza i powoduje adaptację pacjenta. W miarę wzrostu guza ujawniają się objawy duszności spoczynkowej a wdechowi towarzyszy charakterystyczny świst krtaniowy - stridor. Dysfagia - zaburzenia połykania, uczucie przeszkody w gardle, drapania, zalegania pokarmu. Ten objaw często występuje w nowotworach części nadgłośniowej krtani i gardła dolnego. Odynofagia- ból podczas połykania. Jest późnym objawem raka krtani, który nacieka nerwy czuciowe okolicy krtaniowej.

Cuchnący oddech - późny objaw związany z rozpadem mas guza. Krwioplucie i dusznośc to późne objawy związane ze wzrostem masy guza, obturacją dróg oddechowych. Duszność czasami objawia się jako stridor (świst krtaniowy)- świadczący o dużej obturacji. Duszność może być pierwszym objawem raka podgłośniowego, występuje również w rakach głośni i okolicy nadgłośniowej, przy dużej masie guza. Guz krtani jest dobrze unaczyniony, stąd częsty kaszel i podrażnianie jego powierzchni powoduje pojawienie się smug krwi lub świeżej krwi w plwocinie.

Otalgia, czyli ból ucha wywołany inną przyczyną niż choroba ucha (ból przeniesiony), promieniujący do ucha z innych narządów głowy i szyi. Może być spowodowany uciskiem nerwu błędnego przez rosnącą masę guza. Jest charakterystycznym objawem raka nagłośni. Zajęcie przestrzeni przednagłośniowej, w zaawansowanym stadium, daje uwypuklenie przedniej powierzchni szyi.

Bibliografia

1. Grzegorz Janczewski - „Otolaryngologia u schyłku XX wieku” Via Medica.
2. Grzegorz Janczewski - „Otolaryngologia praktyczna”- Via Medica 2
3. Jan Bożydar Latkowski- „Choroby uszu, nosa, jamy ustnej, gardła i krtani. Poradnik lekarza rodzinnego”
4. Stanisław Iwankiewicz - „Ćwiczenia z otolaryngologii”- Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
5. Otolaryngologia Polska 3/2008- „Węzły chłonne przytchawicze u chorych na raka krtani i gardła dolnego”- Urban&Partner.
6. Strona internetowa www.otolaryngologia.org.pl
7. Strona internetowa www.cancer.org
8. Paparella, Holt - „Year Book of otolaryngology”- Elsevier 2004.
9. Jerzy Stachura - „Patologia, znaczy słowo o chorobie”, wyd1, Kraków, Antykwa 2005
10. Radzisław Kordek - „Onkologia”, wyd.2, Gdańsk, Via Medica 2006
11. Andrzej Kułakowski - „Onkologia”, wyd.3, Warszawa, PZWL 2003
12. Ryszard Aleksandrowicz, Bogdan Ciszek- „Anatomia kliniczna głowy i szyi”, wyd.1, Warszawa, PZWL 2007

Artykuł indeksowany

Polska Bibliografia Lekarska GBL

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Zabloguj o tym

Encyklopedia haseł

Reklamy Google