Epidemiologia i czynniki ryzyka rozwoju raka pęcherza moczowego

1. Epidemiologia
Rak pęcherza moczowego jest nowotworem złośliwym rozwijającym się z nabłonka przejściowego dróg moczowych. W populacji męskiej zajmuje piąte miejsce pod względem częstości występowania w Europie, oraz czwarte w Stanach Zjednoczonych [1]. U amerykańskich kobiet plasuje na dziesiątym miejscu wśród rozpoznanych nowotworów złośliwych. W USA rocznie rozpoznaje się 68000 nowych przypadków raka pęcherza moczowego [2]. Ryzyko zachorowania u białych mężczyzn wynosi 3%, u białych kobiet, czarnych mężczyzn 1%, a u kobiet rasy czarnej 0,5% [3]. Rak pęcherza moczowego występuje w każdym wieku. Szczyt zachorowań przypada na okres między 50-80 rokiem życia (80% rozpoznań) i występuję 4 razy częściej w populacji męskiej [4]. W ostatnim dwudziestoleciu zaobserwowano wzrost liczby zachorowań o około 50% [4].
Raport pochodzący z danych Centrum Onkologii pokazuje, iż w 1999 roku w Polsce w populacji męskiej rozpoznano 3751 nowych przypadków nowotworów złośliwych pęcherza moczowego. W 2005 roku ilość rozpoznań wzrosła do 4125. Współczynnik zapadalności (incidence)(*) wśród mężczyzn w przeciągu 6 lat wzrósł z 9,704/100000 do 10,809/100000 – o ponad 11%. W 1999 nowotwory złośliwe pęcherza moczowego u mężczyzn (3751; 6,45%) były sklasyfikowane na 4. miejscu pod względem ilości rozpoznań – po nowotworach płuc i oskrzeli (15811; 27,19 %), gruczołu krokowego (4413; 7,59%) i żołądka (3757; 6,46%). W 2005 roku przesunęły się na 3. pozycję (4125; 6,45%) i ustępowały częstości tylko nowotworom płuc i oskrzeli (15248; 23,83%) oraz gruczołu krokowego (7095; 11,09%) [5].
Liczba nowo rozpoznanych przypadków nowotworów złośliwych pęcherza moczowego wśród kobiet w roku 1999 wyniosła 873. W roku 2005 liczba ta wzrosła o 228 przypadków, dając 1101 nowych rozpoznań. Współczynniki zapadalności wynosiły odpowiednio 2,25/100000 w roku 1999 oraz 2,885/100000 w roku 2005 – wzrost o 28%. Pod względem częstości rozpoznań nowotwory złośliwe pęcherza moczowego u kobiet zajmowały 17. miejsce w 1999 (873 przypadki; 1,6% wszystkich rozpoznań). W 2005 roku przesunęły się na 16. miejsce (1101; 1,78%) [5].
Współczynnik umieralności (mortality) (**) dla płci męskiej, w 1999 roku wyniósł 2001/100000. Dało to 6. miejsce z odsetkiem 4,26% wśród wszystkich zgonów z powodów złośliwych procesów rozrostowych. W 2005 roku współczynnik umieralności wzrósł do 2158/100000 – 4,23%. W populacji kobiet współczynnik umieralności w latach 1999, 2005 wynosił odpowiednio: 476/100000 (1,37%) i 586/100000 (1,49%), dając 15. miejsce wśród zgonów z przyczyn nowotworowych [5].


(*) współczynnik zapadalności = liczba nowo zarejestrowanych przypadków nowotworu na 100 tyś. osób badanej populacji.
(*) współczynnik umieralności = liczba zgonów z powodu nowotworu na 100 tyś. osób wśród ogółu obserwowanej populacji

2. Etiopatogeneza
Występowanie raka pęcherza moczowego ma ścisłe powiązanie z zawodowym i środowiskowym narażeniem na substancje chemiczne, których toksyczne metabolity usuwane są z moczem. Już na początku lat 50 XX wieku udowodniono, u pracowników brytyjskiego przemysłu chemicznego, związek ekspozycji na aminy aromatyczne z trzydziestokrotnym zwiększeniem zachorowalności na raka pęcherza moczowego [1]. Liczne publikacje donoszą o innych grupach zawodowych narażonych na rozwój tej choroby: pracownicy przemysłu metalurgicznego, włókienniczego, malarze, kuśnierze i kierowcy ciężarówek [4].
Powszechnie znane jest karcinogenne działanie substancji zawartych w dymie papierosowym. Clavell i wps. opisali czterokrotne zwiększenie ryzyka powstania zmian u osób palących [6]. Zauważono, iż 50% mężczyzn i około 30% kobiet z rozpoznanym rakiem pęcherza moczowego to czynni palacze [4]. Częstość rozpoznań rośnie wraz z ilością wypalonych papierosów, z ilością paczkolat oraz z czasem przebywania dymu w płucach [7]. U wieloletnich palaczy rozpoznane raki pęcherza moczowego są znacznie większe oraz bardziej zaawansowane histologicznie – wynika z badań Garcia-Meniera i wsp. [8]. Zaprzestanie wieloletniego palenia, znacząco zmniejsza odsetek zachorowań w porównaniu do osób palących [1]. Zaawansowany wiek chorych (powyżej 70) wpływa niekorzystnie na przeżycie. W przypadkach tych nowotwory są mniej zróżnicowane i wykazują większą agresję w stosunku do tkanek otaczających [9].
Związek zakażenia przywrą z rodzaju schistosoma z występowaniem raka pęcherza moczowego, stał się przedmiotem wielu badań na bliskim wschodzie. Naukowcy odkryli u pacjentów zwiększony poziom N-nitrozaminów. Związków powodujących powstanie wolnych rodników tlenowych, które uszkadzają strukturę DNA. Może to wpływać na wzrost ryzyka rozwoju raka [10].
Wiele stacji uzdatniania wody na całym świecie używa chloru do dezynfekcji wody pitnej. Chlor wchodzi w reakcje chemiczne z materią organiczną tworząc trihalometany (THM). Są to związki o potencjalnym działaniu karcinogennym – przez wielu naukowców uważane za zwiększające częstość występowania raka pęcherza moczowego. Jednakże wieloośrodkowe badania przeprowadzone w Hiszpanii udowodniły, iż picie ponad 1500 ml wody dziennie zmniejsza o 53% ryzyko rozwoju tego nowotworu w stosunku do osób pijących mniej niż 400 ml wody na dobę – mimo obecności THM [11].
Nie stwierdza się związku między spożywaniem kawy, alkoholu i słodzików, a częstszym występowaniem raka pęcherza moczowego. Owoce, warzywa i pokarmy bogate w witaminę A mogą przyczyniać się do zmniejszenia częstości jego występowania. Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo rozrostu nowotworowego zalicza się: wieprzowinę, wołowinę i dietę wysokotłuszczową. Słabszymi karcinogenami wydaja się być: promieniowanie jonizujące, terapia cyklofosfamidem i nadużywanie leków przeciwbólowych w tym fenacetyny [4]

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google