Epidemiologia HIV - czym się różnimy? Czyli Polska w Europie i na świecie

Według szacunków UNAIDS na koniec roku 2007 na świecie żyło ok. 33 miliony osób zakażonych HIV lub chorych na AIDS. Rozprzestrzenianie się zakażeń HIV w niektórych regionach świata przybrało rozmiary pandemii. Według zweryfikowanych danych UNAIDS każdego dnia na świecie zakaża się HIV ponad 6 800 osób, z czego ok. 10% stanowią dzieci. Około 40% zakażeń dotyczy osób między 16 a 24 rokiem życia. Każdego dnia na świecie prawie 6 tysięcy osób umiera z przyczyn związanych z HIV/AIDS, z czego większość w krajach rozwijających się.

W krajach Europy Zachodniej, dzięki kontynuacji działań prewencyjnych i powszechnej dostępności terapii antyretrowirusowej, sytuacja uległa pewnej stabilizacji. Obserwuje się spadek zachorowań na AIDS, jednak liczba nowych zakażeń HIV stale wzrasta. Częstość nowo wykrytych zakażeń HIV w Unii Europejskiej w 2003 roku wynosił średnio 14,2 na 1 milion mieszkańców.
Podkreślenia wymaga fakt występowania istotnych różnic w sytuacji epidemiologicznej pomiędzy Europą Środkową, Zachodnią i Wschodnią. W roku 2006 w Europie Zachodniej wykryto 85 zakażeń na milion mieszkańców. Ich główną drogę stanowiły kontakty heteroseksualne, a zakażenia kobiet to 35% wszystkich nowo wykrytych zakażeń.
W analogicznym okresie w Europie Wschodniej wykryto 186,3 przypadków zakażeń na milion mieszkańców, ich główną przyczyną było stosowanie narkotyków drogą dożylną, zaś kobiety stanowiły 41% ogólnej liczby zakażonych. W Europie Środkowej w roku 2006 wykryto 9,4 przypadków zakażeń na milion mieszkańców, a kobiety stanowiły 28% ogółu zakażonych. W Polsce w roku 2007 wykryto 18,8 zakażeń w przeliczeniu na milion mieszkańców. Niepokojącym zjawiskiem odnotowywanym w krajach europejskich jest wzrost liczby zakażeń przenoszonych drogą płciową.

Problemem, także dla Polski, jest sytuacja epidemiologiczna w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, przede wszystkim w Federacji Rosyjskiej (według szacunków żyje tam ok. 2 mln zakażonych), na Ukrainie (ok. 500 tys. zakażonych) i w Państwach Bałtyckich. Według danych UNAIDS, epidemia w Obwodzie Kaliningradzkim (przekładająca się na sytuację w województwie warmińsko-mazurskim) osiąga już stan porównywalny z najbardziej dotąd dotkniętym regionem świata – Afryką Subsaharyjską.

Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w Polsce

Pierwszy przypadek zakażenia HIV został wykryty w Polsce w roku 1985, natomiast pierwsze zachorowanie na AIDS zdiagnozowano rok później. Od początku epidemii HIV/AIDS w Polsce do końca kwietnia 2008, stwierdzono zakażenie HIV u 11 528 obywateli polskich, odnotowano 2 062 zachorowania na AIDS, a 916 osób zmarło.
Epidemia HIV/AIDS stworzyła w Polsce, jak i na całym świecie, zupełnie nową, wymagającą podjęcia stanowczych kroków sytuację. Przeciwdziałanie AIDS polega na efektywnej promocji zdrowia i zapobieganiu zakażeniom, rozwoju możliwości diagnostycznych i terapeutycznych, realizacji programów ograniczających skutki zdrowotne i społeczne epidemii, budowaniu i rozwoju organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
W 2007 roku wykryto w Polsce 716 nowych zakażeń HIV, w tym 556 mężczyzn (79%) i 147 kobiet (21%). Szacuje się, że w Polsce tylko około 30% osób zakażonych HIV jest świadome swojego statusu serologicznego. Oznacza to, że 2/3 osób nie wie o swoim zakażeniu i że osoby te nie są ujmowane w statystykach.

W pierwszych latach epidemii w Polsce główną drogę rozprzestrzeniania się zakażeń HIV stanowiło stosowanie dożylnych środków odurzających oraz kontakty homoseksualne pomiędzy mężczyznami.
Od roku 2001 obserwuje się odwrócenie pewnych trendów epidemii. Zakażeniu ulega coraz więcej osób o orientacji heteroseksualnej, bez narkomanii dożylnej w wywiadach. Osoby te zakażają się poprzez ryzykowne kontakty seksualne, często połączone ze stosowaniem środków psychoaktywnych. Z informacji zebranych w Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych wynika, że niepokojąco rośnie liczba zakażeń w populacji mężczyzn mających seks z mężczyznami.
Z licznych doniesień wynika, iż w grupie tej istotnie spadły wskaźniki stosowania prezerwatyw (zjawisko tzw. „zmęczenia profilaktyką”).

Najwięcej badań w kierunku HIV (ponad 80%) wykonuje się w krwiodawstwie, jednak większość wyników dodatnich (ponad 70%) uzyskuje się badając osoby zgłaszające się na test z powodu złego stanu zdrowia lub ryzykownych zachowań. Z tego ok. 23% zakażeń HIV wykrywa się w punktach anonimowego i bezpłatnego testowania połączonego z poradnictwem przed i po teście. Jak wynika z danych Centralnego Zarządu Służby Więziennej, ok. 20% zakażeń HIV wykrywa się w zakładach penitencjarnych. Największą, jak dotychczas, liczbę zakażeń (809 osób) odnotowano w roku 1990. W następnych latach liczba ta wahała się w granicach od 384 w 1993 roku do 749 w 2006 roku.





Szczególnie ważną, prowadzoną przez Krajowe Centrum ds. AIDS i finansowaną z budżetu Ministra Zdrowia formą profilaktyki, jest działanie na terenie całego kraju 22 (w 2008 roku) Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD). Można w nich, dobrowolnie, anonimowo i bezpłatnie wykonać test w kierunku HIV. Wykonanie testu jest nierozerwalnie połączone ze specjalistycznym poradnictwem.
Rosnąca z roku na rok liczba wykonywanych testów w kierunku HIV świadczy o tym, że coraz więcej osób chce poznać swój status serologiczny. Zwiększenie dostępności do testów na HIV w Polsce pozostaje jednak nadal dużym wyzwaniem. Według danych
UNAIDS, w Polsce w 2007 roku jedynie 0,58% osób w wieku 15-49 lat, wykonało test na obecność HIV.
Polityka zapewnienia łatwego dostępu do testowania w kierunku HIV sprawia, że co roku powstają nowe placówki PKD, w których bezpłatnie i anonimowo można wykonać test w kierunku HIV połączony z poradnictwem przed i po teście (m.in. w 2007 roku w Częstochowie, Ełku i Kielcach). Obecnie w każdym z województw funkcjonuje przynajmniej jeden punkt, a w sześciu województwach po dwa.

Tak, jak w większości krajów, w Polsce HIV dotyka często ludzi młodych. 58% osób, które uległy zakażeniu HIV nie ukończyło dwudziestego dziewiątego roku życia, w tym blisko 8% w momencie zakażenia nie ukończyło dwudziestego roku życia. Najliczniejszą grupę (ok. 80%) wśród osób zakażonych HIV i chorych na AIDS w Polsce stanowią osoby w wieku produkcyjnym (20-49 lat).

Przedstawione powyżej dane epidemiologiczne wskazują na relatywnie stabilną sytuację epidemiologiczną HIV/AIDS w Polsce. Biorąc pod uwagę szybko wzrastającą liczbę zakażeń HIV w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, istnieje potencjalne ryzyko gwałtownego rozprzestrzeniania się epidemii w regionie, co może mieć bezpośrednie przełożenie także na sytuację w Polsce.

Wieloletnie doświadczenia wyniesione z walki z epidemią HIV/AIDS wykazały, że promocja i ochrona praw człowieka, w tym praw w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, są podstawowym komponentem zapobiegania zakażeniom HIV, a także ograniczania negatywnego wpływu epidemii HIV/AIDS na życie społeczne. Istotną kwestią jest zapewnienie szerokiego dostępu do leczenia antyretrowirusowego (ARV). W ostatnim czasie w niektórych krajach pojawiły się jednak bardzo niepokojące doniesienia, mówiące o nasileniu się zjawiska oporności na leki antyretrowirusowe. Występowanie tego zjawiska
w USA i wysoko uprzemysłowionych krajach europejskich szacuje się na 10 – 20%. Walka z epidemią obejmuje nie tylko kwestie związane z HIV/AIDS, lecz również te odnoszące się do niektórych chorób zakaźnych i zakażeń przenoszonych drogą płciową.
W odpowiedzi na tę potrzebę Krajowe Centrum ds. AIDS organizuje szkolenia skierowane do różnych grup zawodowych, oraz publikuje materiały edukacyjne o charakterze interdyscyplinarnym.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Zabloguj o tym

Encyklopedia haseł

Reklamy Google