Rak płuca

Czynniki predysponujące

Wśród wszystkich nowotworów, rak płuca jest niestety tym, który już od dziesięcioleci jest on powodem największej liczby zgonów w przebiegu chorób nowotworowych u mężczyzn. Także i u kobiet rak płuca zajmuje nieodmiennie wysokie miejsce wśród zgonów spowodowanych chorobą nowotworową (obecnie 2 miejsce po raku piersi).
Główną przyczyną tak częstego występowania tego nowotworu jest palenie papierosów. Od lat wiadomo o rakotwórczym wpływie dymu tytoniowego. Dotyczy to również palenia biernego ? aż 90% nowotworów płuc jesz związana z czynnym lub biernym paleniem papierosów. Średni czas palenia, po jakim dochodzi do wystąpienia nowotworu to 35 lat (rzadko jest to okres krótszy niż 10 lat). Ryzyko zachorowania maleje stopniowo z biegiem lat od zerwania z nałogiem, ale nawet po 15 latach nie jest ono mniejsze, niż u osoby nigdy nie palącej. Innym czynnikiem usposabiającym do raka płuc jest kontakt z azbestem lub radonem. Azbest to substancja, o której szkodliwym działaniu głośno było w mediach kilkanaście lat temu. Obecnie w większości rozwiniętych państw wprowadza się programy całkowitego usuwania azbestu z pokryć dachowych, rur czy materiałów ogniotrwałych. Został udowodniony wpływ tej substancji nie tylko na raka płuc, ale też inne groźne choroby układu oddechowego. Na ryzyko rozwoju raka płuca należy też zwrócić w przypadku przebytej gruźlicy ? blizny pogruźlicze w płucach to dość częsta lokalizacja nowotworu. Podaje się też, że wpływ na powstawanie raka płuc może mieć zanieczyszczenie powietrza, ale nie zostało to jeszcze udowodnione.

"Ku podejrzeniom nowotworu płuca powinien skłonić uporczywy, trudny do wytłumaczenia kaszel, niekiedy połączony z krwiopluciem czy przewlekłymi stanami zapalnymi. Objawom tym czasem towarzyszy duszność i bolesność w klatce piersiowej. Uwagę powinno się zwrócić też na stałe, silne bóle barku i ramienia, a także zwężenie źrenicy, opadnięcie powieki oraz zapadnięcie się gałki ocznej."

Diagnostyka

Nowotwory płuc są diagnozowane zazwyczaj w fazie późnej, co znacznie pogarsza rokowanie. Dzieje się tak ze względu na skąpe i niecharakterystyczne objawy kliniczne. Występują one głównie w przypadku typów raka szerzących się przyśrodkowo (wzdłuż głównych gałęzi drzewa oskrzelowego). Ku podejrzeniom nowotworu płuca powinien skłonić uporczywy, trudny do wytłumaczenia kaszel, niekiedy połączony z krwiopluciem czy przewlekłymi stanami zapalnymi. Objawom tym czasem towarzyszy duszność i bolesność w klatce piersiowej. Uwagę powinno się zwrócić też na stałe, silne bóle barku i ramienia, a także zwężenie źrenicy, opadnięcie powieki oraz zapadnięcie się gałki ocznej. Taki zestaw objawów nosi nazwę zespołu Pancoasta i może mieć związek z naciekaniem przez nowotwór splotu barkowego i pnia współczulnego, które są ważnymi strukturami układu nerwowego przebiegającymi w obrębie górnej części klatki piersiowej. Istnieją jednak typy raka, w których nawet tak niecharakterystyczne objawy nie występują. Taki rodzaj nowotworu szerzy się w końcowych odcinkach oskrzeli, których naciekanie nie upośledza procesu oddychania. W takich przypadkach choroba jest przeważnie wykrywana przypadkowo, najczęściej podczas rutynowego zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej lub gdy wystąpią przerzuty do odległych narządów. Dlatego tak ważną rolę odgrywa tu jak najwcześniej przeprowadzona diagnostyka, której podstawą jest bronchoskopia, polegająca na oglądaniu przez lekarza wnętrza płuc za pomocą specjalnego urządzenia z układem optycznym - bronchoskopu. Lekarz powinien zlecić jej wykonanie, jeśli tylko zauważy jakiekolwiek niepokojące zmiany w prześwietleniu płuc. Tego powodu niezwykle ważne w profilaktyce raka płuc jest odpowiednio częste wykonywanie zdjęć rentgenowskich klatki piersiowej, a dotyczy to w szczególności wieloletnich palaczy. Badanie bronchoskopii pozwala na pobranie wycinka zaobserwowanej zmiany, który może obejrzeć histopatolog. Ten specjalista potrafi określić, czy dana zmiana w płucach ma cechy nowotworu, czy jest złośliwa oraz czy da się ją leczyć.

"Rak płaskonabłonkowy jest stosunkowo wcześnie wykrywany. Można wtedy dokonać zabiegu chirurgicznego usunięcia całego płuca lub jego płata. Ta metoda leczenia jest najbardziej radykalna i przynosi zdecydowanie najlepsze efekty z wszystkich dostępnych, ale nie zawsze jest możliwa ze względu na stopień zaawansowania nowotworu."

Rodzaje raka płuc i co z tego wynika?

Nowotwory płuc podzielono na podstawie tego, jak wyglądają pod mikroskopem. Na typ drobnokomórkowy (jeden z najzłośliwszych) oraz niedrobnokomórkowe, których jest kilka typów (można tu wyróżnić raka płaskonabłonkowego kolczystokomórkowego, wielkokomórkowego oraz gruczołowego). Mogłoby się wydawać, że podział ten będzie miał znaczenie głównie dla histopatologa, tak jednak nie jest. Różne typy nowotworu w odmienny sposób reagują na leczenie: naświetlanie czy chemioterapię.
Rak płaskonabłonkowy to ok. 40-50% przypadków. Rośnie w miejscu, które można stosunkowo łatwo ?obejrzeć? przy pomocy dostępnych badań diagnostycznych, daje objawy, więc jest stosunkowo wcześnie wykrywany. Można wtedy dokonać zabiegu chirurgicznego usunięcia całego płuca lub jego płata. Ta metoda leczenia jest najbardziej radykalna i przynosi zdecydowanie najlepsze efekty z wszystkich dostępnych, ale nie zawsze jest możliwa ze względu na stopień zaawansowania nowotworu. Rak płaskonabłonkowy dość późno daje przerzuty do węzłów chłonnych i odległych narządów. Istnieje też jego bardziej agresywna postać, zwana rakiem wielkokomórkowym. Rośnie on znacznie szybciej, wcześniej daje też przerzuty, co uniemożliwia leczenie operacyjne. W tym przypadku czas życia od wykrycia nowotworu to zazwyczaj jedynie kilka miesięcy.
Innym, także bardzo złośliwym nowotworem jest typ drobnokomórkowy. Wzrasta on bardzo szybko, ale od innych typów różni się większą wrażliwością na chemioterapeutyki. Dlatego szybkie określenie jego obrazu mikroskopowego jest tak ważnym zadaniem ? pozwala to na błyskawiczne wdrożenie leczenia. Niestety, przestaje być ono skuteczne, gdy dochodzi już do przerzutów (a w aż 80% przypadków nowotwór ten wykrywany jest właśnie w tej fazie). Przerzuty najczęściej dotyczą okolicznych węzłów chłonnych, wątroby, nadnerczy i nerek, a w szczególności ? mózgu. Nowotwór ten różni się od innych także tym, że może wydzielać różne hormony, powodując ich nadmiar we krwi i wywołując dodatkowe objawy chorobowe np. wzrost ciśnienia tętniczego. Rokowania w przypadku raka drobnokomórkowego są złe, także dlatego, że pacjentowi nie można zaproponować operacji chirurgicznej ? jedynymi dostępnymi metodami leczenia jest chemioterapia lub radioterapia. W przypadku nowotworu nie leczonego średni czas przeżycia wynosi 6-8 tygodni. Leczenie wydłuża ten okres średnio do 12-16 miesięcy. 2 lata przeżywa 20-40% chorych, a u 10% obserwujemy długotrwałą remisję ? ponad 3 lata od wykrycia. Istnieje też postać raka gruczołowego. Rozwija się on obwodowo i osiąga niewielkie rozmiary, co sprawia, że bywa wykrywany dopiero, gdy pojawią się przerzuty ? najczęściej do mózgu (z towarzyszącymi zaburzeniami psychicznymi i neurologicznymi) albo do kości (powodując bóle i nietypowe złamania). W statystykach zauważalny jest wzrost zachorowań i zgonów z powodu raka płuc. Proces ten można zahamować jedynie poprzez zmniejszanie wpływu czynników niekorzystnych (rzucenie palenia) oraz przez szybszą i lepszą diagnostykę. Inaczej jeszcze długo problem raka płuc będzie spędzał sen z oczu onkologom.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google