USG – zabawa nie tylko w „chłopiec czy dziewczynka”?

"USG –"

zabawa nie tylko w „

Pod koniec lat pięćdziesiątych zeszłego stulecia pewien lekarz odwiedził swojego przyjaciela pływającego na najnowszych wówczas amerykańskich okrętach podwodnych. Zafascynowany nowoczesną technologią dopytywał się jak działa sonar – urządzenie pozwalające zobaczyć obiekty znajdujące się podwodą za pomocą fal dźwiękowych. To właśnie ten sam pomysł wykorzystano do zobrazowania ciała ludzkiego, które przecież w większości składa się z wody.






Czym jest badanie USG
USG to skrót od ultrasonografia, czyli obrazowanie za pomocą ultradźwięków. Aparat do USG robi bardzo dużo hałasu. W zasadzie więcej niż odrzutowiec czy koncert muzyczny, jednak dźwięki przez niego wytwarzane mają tak wysoką częstotliwość, że nasze uszy nie mogą ich odebrać, oznacza to, że dla ludzi jest całkowicie bezszelestny. Fale dźwiękowe wysyłane są z głowicy, którą lekarz przykłada do badanego obszaru ciała. Wysłane dźwięki przemieszczają się przez nasze ciało zupełnie bez przeszkód dopóki nie natrafią na część wypełnioną powietrzem np. jelita, żołądek czy płuca – tam nie mogą się dostać. Dlatego organów wypełnionych powietrzem nie zobaczymy na ekranie ultrasonografu.

Każda część organizmu ludzkiego odbija ultradźwięki w trochę inny sposób. Głowica nie tylko nadaje ale również odbiera odbite fale i przekazuje je do komputera. Maszyna przelicza otrzymane informacje i tworzy z nich obraz na ekranie monitora. Dzięki oprogramowaniu obraz może być jedno dwu lub nawet trój wymiarowy pokazując przestrzennie wnętrze organizmu. Lekarz może również zobaczyć przepływ przez naczynia czy wyostrzyć pewne obszary kosztem innych.

Jak wygląda aparat do USG
Aparat do USG najczęściej jest wielkości biurka z komputerem i chociaż istnieją modele przenośne, wielkości walizki, to rzadko są używane ze względu na wciąż niewielkie możliwości. Często USG ma więcej niż jeden wyświetlacz. Posiada również drukarkę by udokumentować badanie. Jeśli jesteśmy sentymentalni możemy poprosić lekarza o pamiątkę w postaci filmu z badania na kasecie VHS.

Prosta zasada a tak liczne zastosowania
Ultrasonografia dzięki swojej zasadzie działania jest badaniem bezpiecznym i dość tanim. Stanowi bardzo dobre narzędzie diagnostyczne. Rozpoznanie wielu chorób bez USG było by niemożliwe. Dzięki tym zaletom praktycznie każda dziedzina medycyny korzysta ze swojego odpowiednika USG. Oto ich rodzaje:

Usg jamy brzusznej
Najpopularniejszy rodzaj ultrasonografii bez, którego nie mógł by się obyć, żaden szpital czy większa przychodnia. Służy do obrazowania różnych narządów jamy brzusznej wśród nich:
&sdotNerki – lekarz może ocenić czy są wydolne, jaki mają rozmiar, czy nie zawierają kamieni (niekiedy kamienie można rozbić za pomocą ultradźwięków jednak do tego potrzebny jest specjalny aparat o ogromnej mocy) oraz wiele innych cech morfologicznych (czyli kształtu, rozmiaru i wyglądu)
&sdotNadnercza–To bardzo ważne gruczoły. Za pomocą USG lekarz może rozpoznać cechy morfologiczne oraz różne niepożądane zmiany chorobowe w tych narządach.
&sdotWątroba – radiolog może znaleźć za pomocą USG różne zmiany w wątrobie np. niedrożnośći żył lub dróg żółciowych, nowotwory czy stan zapalny.
&sdotPęcherzyk żółciowy – oceniany jest wraz z wątrobą. Lekarz sprawdza czy znajdują się w nim kamienie oraz czy nie jest w stanie zapalnym.
&sdotPęcherz i drogi moczowe – łatwiej jest go ocenić, jeśli jest pełny dlatego opróźnienie pęcherza tuż przed badaniem to nie jest dobry pomysł.
&sdotTrzustka – zobaczenie tego narządu jest bardzo trudne i rzadko się udaje. Jednak utalentowany lekarz może czasem ocenić stan i drożność przewodów trzustki.
&sdotNarządy rodne – chociaż tą częścią ciała zajmuje się raczej ginekolog przy zwykłym badaniu często wykrywane są niezauważone wcześniej ciąże.

Echo serca – kardiolodzy zaadoptowali USG do oceny pracy głównej pompy w naszym organizmie. Dzięki specjalnym programom mogą nie tylko zobaczyć pracujące serce w czasie rzeczywistym ale dowiedzieć się czy nie jest powiększone oraz ile krwi pompuje z jaką prędkością. Dzięki zjawisku Dopplera aparat pokazuje nieprawidłowe przepływy oraz nieszczelności zastawek. Niekiedy kardiolog potrzebuje zobaczyć serce dokładniej, umieszcza wtedy sondę w przełyku pacjenta. Chociaż jest to nieprzyjemne (trzeba połknąć rurkę średnicy 1 cm) bywa niezbędne w diagnozowaniu niektórych wad serca.

USG ginekologiczne – dzisiejsza ginekologia nie mogłaby istnieć bez badania usg. Zmiany w drogach rodnych kobiety mogą być bardzo niebezpieczne, powodować bezpłodność lub nawet zagrażać życiu. Dzięki ultrasonogrfii doktor może je wykryć we wczesnym stadium, co pozwala na skuteczne ich leczenie. USG tego obszaru wykonuje się poprzez specjalną dopochwową przystawkę, która zapewnia dużo lepszą jakość obrazu niż ta przykładana do powierzchni brzucha.

Chłopiec czy dziewczynka? – Każda mama w ciąży zastanawia się czy dziecko, które urodzi będzie chłopcem czy dziewczynką. Dzięki temu, że USG jest całkiem bezpieczne można za jego pomocą obejrzeć jeszcze nienarodzone dziecko i określić płeć. Wprawny doktor potrafi też zdiagnozować wiele chorób, a warto nadmienić, że prenatalne (przed urodzeniem) leczenie ich pozwala uchronić przed ciężkimi powikłaniami. Niektóre aparaty mają możliwość stworzenia obrazu dziecka w trójwymiarze (3D) na takim obrazie malutki człowiek wygląda prawie tak samo jak po urodzeniu.

Usg mózgu – chociaż czaszka jest całkowitą barierą dla ultradźwięków neurolodzy nauczyli się korzystać z usg. Używają go w dwóch sytuacjach:

&sdotBadanie noworodka – u małego dziecka kości czaszki nie są w pełni zrośnięte. W tych miejscach mózg noworodka jest oddzielony od świata zewnętrznego jedynie skórą i ciemiączkiem (cieniutka tkanka łączna). Tam można przyłożyć sondę USG i zobaczyć mózg. Lekarz może ocenić czy:
- dziecko nie ma zmian degeneracyjnych,
- rozwija się prawidłowo,
- miało krwotok w czasie porodu

&sdotUSG śródoperacyjne – podczas operacji neurochirurgicznych kości czaszki są usunięte. W tym miejscu neurochirurg może przyłożyć sondę i zobaczyć wnętrze mózgu. Dzięki temu określa rozległość operacji, położenie kluczowych struktur i dalsze postępowanie.

Doppler USG – Chrystian A. Doppler - fizyk i matematyk opisał zjawisko dźwiękowe, które znane jest nam dobrze z życia codziennego. Jeśli źródło dźwięku np. pędzący samochód zbliża się do stojącego na pasach przechodnia słyszany przez niego dźwięk jest wyższy niż ten słyszany przez kierowcę. Dźwięk oddalającego się samochodu zaś wydaje się być niższy, mimo iż z punktu widzenia kierowcy nie zmienił się.
Zjawisko to wykorzystano w aparatach USG do badania przepływu krwi. Aparat wyświetla w postaci niebieskich i czerwonych punktów miejsce przepływu krwi do lub od głowicy. Odpowiednio przystawiając sondę lekarz może ocenić czy:
- żyły kończyn są drożne,
- nie ma połączenia między komorami serca,
- zastawki są zwężone lub istnieje nieszczelność
- inne patologie, które wynikają z zaburzonego przepływu krwi.

Jak to jest?
Badanie może trwać od kilku do kilkunastu minut. Badanie ultrasonograficzne nie boli. Może być nieprzyjemne przy użyciu sondy przełykowej lub dopochwowej. Czasem też doktor musi mocno przycisnąć sondę do brzucha. Lekarz prosi o wstrzymanie oddechu na kilka sekund, lub przybranie nietypowej pozycji (np. leżąc na boku z ręką na głowie i łokciem w górze) służy to wszystko lepszemu zobrazowaniu narządu a więc i trafniejszej diagnozie.
Ultradźwięki nie przenikają przez powietrze. Dlatego nakłada się warstewkę żelu na głowicę aparatu. Robi się to by między sondą a skórą pacjenta nie było powietrza. Żel jest nietoksyczny, a po badaniu wystarczy go wytrzeć papierowym ręcznikiem.

Zagrożenia
Ultrasonografia używa fal o niedużej energii, dlatego jest całkowicie bezpieczna nawet dla nienarodzonych dzieci, osób starszych czy bardzo chorych.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google