Dieta śródziemnomorska jako czynnik obniżający ryzyko nadciśnienia tętniczego

Tradycyjna dieta śródziemnomorska zawiera 8 składników:
1) wysoki stosunek jednonienasyconych do nasyconych kwasów tłuszczowych,
2) umiarkowane spożycie alkoholu,
3) częste spożywanie zieleniny,
4) częste spożywanie produktów zbożowych,
5) częste spożywanie owoców,
6) częste spożywanie warzyw,
7) mała konsumpcja mięs i produktów mięsnych
oraz 8) umiarkowane spożycie nabiału i innych produktów mlecznych.

W praktyce ideę diety śródziemnomorskiej dobrze obrazuje tzw. piramida żywieniowa Willeta. Jej podstawę stanowią pełnoziarniste produkty zbożowe (chleb, ryż), kolejny poziom stanowią owoce, warzywa, oliwa z oliwek oraz nabiał pod postacią jogurtów i serów. Wszystkie te produkty powinny znaleźć się w codziennej diecie.

Kilka razy na tydzień powinno się spożywać ryby, drób, oliwki, orzechy oraz jadalne nasiona roślin strączkowych (np. groch). Stanowczo rzadziej, bo 1-3 razy na tydzień należy raczyć się ziemniakami, jajkami lub słodyczami, a zaledwie parę razy w miesięcy sięgając po czerwone mięso. Równie ważne jest spożywanie dużych ilości wody oraz zastępowanie soli ziołami pod postacią oregano, bazylii lub tymianku. Pozytywny wpływ na organizm ma również spożywanie umiarkowanych ilości czerwonego wina (tzn. 1 kieliszek/dzień).

Według piśmiennictwa i aktualnych doniesień stosowanie się do diety śródziemnomorskiej wiąże się ze statystycznie znaczącym niższym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Badania wskazują na fakt, że wegetarianie, których nawyki żywieniowe zawierają wiele elementów diety śródziemnomorskiej mają niższe ciśnienie krwi. Podobnie zwiększone spożycie błonnika również prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego.

Najwięcej danych odnośnie zwyczajów żywieniowych i nadciśnienia pochodzi jednak z badania DASH (ang. Dietary Approaches to Stop Hypertension) przeprowadzonego przez badaczy amerykańskich. Stosowano dwa rodzaje programów żywieniowych: pierwszy złożony z warzyw i owoców oraz drugi, który oprócz warzyw i owoców zawierał małe ilości tłuszczów (dieta DASH).

Dieta DASH opierała się na zmniejszonym spożyciu wszystkich, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych oraz cholesterolu. Badacze udowodnili, że 8 tygodniowe stosowanie obu diet obniżało ciśnienie krwi, również u osób niechorujących wcześniej na nadciśnienie. Stosowanie diety DASH niosło jednak większe korzyści. Od czasu publikacji wyników tego badania stosowanie diety DASH stało się terapią pierwszego wyboru u chorych z izolowanym ciśnieniem skurczowym I stopnia (tzn. ciśnieniem skurczowym w przedziale wartości 140-159 mmHg przy ciśnieniu rozkurczowym poniżej 90 mmHg). W grupie osób stosujących dietę DASH, aż u 78% pacjentów uzyskuje się redukcję ciśnienia skurczowego do wartości prawidłowych (tzn. <140 mmHg).

Kolejne analizy badania DASH udowodniły dodatkową skuteczność diety w redukowaniu ciśnienia tętniczego przy jednoczesnym ograniczeniu spożycia soli. Okazało się, że 30-dniowe stosowanie małosolnej diety DASH w porównaniu z samą dieta DASH wiązało się z dodatkową redukcją ciśnienia skurczowego średnio o 11,5 mmHg u pacjentów chorujących na nadciśnienie i 7,1 mmHg u osób z prawidłowymi wartościami ciśnienia tętniczego.

Dużą wagę w obniżaniu ciśnienia tętniczego przypisuje się także samym kwasom tłuszczowym omega-3 pochodzącym z olejów rybich.

Z niższymi wartościami ciśnienia tętniczego związane jest również spożywanie umiarkowanych ilości alkoholu (100-200 ml), natomiast większe porcje wina wiążą się ze wzrostem ciśnienia i mogą stanowić czynnik ryzyka wystąpienia udaru mózgu, czy zaburzeń rytmu serca. Korzystne działanie małych dawek alkoholu wiąże się raczej ze zmniejszeniem ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca dzięki poprawie gospodarki lipidowej oraz funkcji śródbłonka naczyniowego. Za te działania są odpowiedzialne obecne w czerwonym winie przeciwutleniacze.

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi amerykańskimi dotyczącymi diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego tzw. JNC 7 (Joint National Comittee 7) stosowanie diety śródziemnomorskiej wiąże się z obniżeniem ciśnienia skurczowego średnio o 8-14 mmHg, podczas gdy ograniczenie spożycia alkoholu do ≤2 porcji dziennie u mężczyzn i 1 porcji dziennie u kobiet oraz osób o małej masie ciała odpowiednio o 2-4 mmHg. Z kolei zmniejszenie spożycia soli kuchennej poniżej 6 g/dzień powoduje spadek ciśnienia tętniczego o 2-8 mmHg. Ostatnie zalecenie nabiera szczególnego znaczenia w Polsce, gdzie spożycie soli jest znacznie większe i wynosi średnio 12-15 g/d. Dla porównania zwiększenie aktywności fizycznej pod postacią szybkiego spaceru ≥30 minut dziennie przez większość dni w tygodniu wiąże się ze spadkiem ciśnienia skurczowego o 4-9 mmHg.

Piśmiennictwo

1. Januszewicz A, Januszewicz W, Szczepańska-Sadowska E, Sznajderman M. Nadciśnienie tętnicze. Karków, Medycyna Praktyczna, 2004.
2. Reddy KS, Katan MB. Diet, nutrition and the prevention of hypertension and cardiovascular diseases. Public Health Nutrition 2004; 7(1A): 167–186.
3. Szczeklik A. Choroby wewnętrzne. Wydanie pierwsze. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2005.
4. Braunwald E, Goldman L. Kardiologia. Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Grzegorza Opolskiego. Wrocław, Wydawnictwo Medyczne Urban&Parnter, 2005.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google