W tym temacie
Dyskusja
U zdecydowanej większości naszych chorych rozpoznanie zakażenia jest przypadkowe, cokolwiek to może oznaczać. Jest ono bowiem wynikiem przeprowadzonego badania mającego czasami inne cele pierwotne. Na pewno nie należy do tej kategorii kandydat na dawcę krwi, ponieważ badanie w kierunku anty-HCV (przeciwciał przeciw wirusowi C) należy do podstawowego zestawu testów oceniających, czy krew nadaje się do przetoczenia. Bardzo często powodem wykonania tego testu jest stwierdzenie nawet niewielkiego zwiększenia aktywności enzymu wątrobowego o nazwie aminotransferaza alaninowa (AlAT) przy okazji badań okresowych i innych kontrolnych stanu zdrowia, pobytu w szpitalu, etc.
Zanim bliżej przedstawię możliwe interpretacje omawianych tutaj prób diagnostycznych, konieczna jest uwaga ogólna. Otóż osoby ostatecznie rozpoznane jako zakażone HCV najczęściej nie zgłaszają żadnych dolegliwości, lub są one niezwiązane z tym faktem. Najczęstsza dolegliwość, o której słyszymy od naszych chorych – to uczucie zmęczenia. Jednakże może mieć ona wiele różnych przyczyn, a poza tym jest dość pospolita w naszym życiu.
Czy dodatni wynik w kierunku anty-HCV zawsze oznacza czynne zakażenie tym wirusem ? Otóż nie zawsze. Anty-HCV są nadal obecne nawet wówczas, kiedy doszło do wyleczenia, lecz ich miano (w uproszczeniu: ilość) może się z czasem zmniejszać. Jest to więc zjawisko określane w medycynie jako pamięć immunologiczna. Z kolei, u chorych z zaburzeniami odporności o różnych przyczynach mogą być one niewykrywalne pomimo zakażenia. Tak więc, samo stwierdzenie anty-HCV, jest tylko przesłanką do podejrzenia o zakażenie, co wymaga potwierdzenia (o tym będzie mowa dalej).
Z kolei, podwyższone wartości AlAT mogą mieć bardzo wiele przyczyn, których tu nie będziemy wymieniali, ponieważ jest to powiązane z uszkodzeniem komórki wątrobowej w związku z licznymi chorobami. Wśród nich także pod wpływem jednorazowego, okresowego lub przewlekłego nadużywania alkoholu, stosowania niektórych leków, stłuszczenia wątroby, zakażenia wirusem B zapalenia wątroby, itp.
Jednakże u osób rzeczywiście zakażonych omawianym tu wirusem podwyższenie wartości tego parametru nie jest koniecznym warunkiem do rozpoznania tej zapalnej choroby wątroby. Wszystkich pacjentów można z grubsza podzielić na trzy grupy. U większości z nich okresy zwiększonej aktywności AlAT są przedzielone fazami wartości prawidłowych. U mniejszej części są podwyższone w sposób ciągły przez całe miesiące. I wreszcie u niektórych - pozostają w granicach normalnych pomimo zakażenia przewlekłego.
Trzeba w tym miejscu nadmienić, że w średnio zaawansowanej lub w zaawansowanej chorobie wątroby (wywołanej różnymi przyczynami) lekarz może stwierdzić pewne jej cechy podczas badania pacjenta, a więc oglądaniem i dotykiem. W takich przypadkach jest to dla niego wskazówką, aby starać się ustalić przyczynę zmian, a wśród nich nie może nie uwzględnić zakażenia HCV.
Ostatecznym testem potwierdzającym zakażenie HCV w praktyce jest badanie w kierunku obecności w krwi materiału genetycznego wirusa, którym jest kwas rybonukleinowy, oznaczany w skrócie jako HCV-RNA. HCV-RNA można wykryć zarówno u osób z miernie podwyższoną aktywnością AlAT, jak i z wartościami prawidłowymi, jak również w specjalnej kategorii zakażonych - bez obecności anty-HCV. HCV-RNA jest wykrywalny ok. 1-2 tygodni po zakażeniu. Natomiast anty-HCV są wykrywalne po 4-10 tygodniach od zakażenia; średnio po 7 – 8 tygodniach. Okres wylęgania choroby jest określany na 15 do 150 dni.
W okresie zakażenia przewlekłego stężenie HCV-RNA w krwi jest dość stabilne, co nie oznacza – stałe. Okresowo może się wahać. Jednakże ilość wirusa we krwi nie koreluje z przebiegiem klinicznym. U niektórych zakażonych (bardzo rzadko) nie wykrywa się HCV-RNA w surowicy, lecz w wątrobie, jak również w pewnych krwinkach białych, krążących w krwi. W ośrodkach specjalistycznych bada się nie tylko HCV-RNA, lecz także liczbę kopii wirusa w jednostce objętości krwi oraz charakteryzuje jego genotyp. Wynika to z tego, iż różne genotypy wykazują różną wrażliwość na leczenie przeciwwirusowe. A poza tym – znając liczbę kopii HCV-RNA możemy ocenić wstępną skuteczność zastosowanego , ww. leczenia.
W podsumowaniu:
1) wykrycie anty-HCV wymaga przeprowadzenia testu w kierunku HCV-RNA;
2) podwyższenie aktywności AlAT jest cennym objawem uszkodzenia komórki wątrobowej, lecz może mieć różne przyczyny, a w zakażeniu HCV okresowo lub stale może nie występować.
Jakie są dalsze kroki diagnostyczne ?
Podstawowym zadaniem lekarza jest ustalenie dwóch czynników: obecnego stanu zaawansowania choroby oraz przewidywanie dynamiki jej rozwoju. Najpewniejszym sposobem oceny jest przeprowadzenie biopsji wątroby. Nie ma całkowicie bezpiecznych metod badania określanego jako inwazyjne, a do takich należy także diagnostyczne nakłucie wątroby. Jednakże powikłania związane z tym zabiegiem, choć się zdarzają, należą do rzadkości. Stąd opisywana tu metoda uchodzi za obciążoną wyjątkowo małym ryzykiem. W naszej Klinice wykonujemy biopsje wątroby od 37 lat (przeprowadziliśmy ich ok. 6000) i tylko dwukrotnie wystąpiło powikłanie w postaci krwawienia, szybko opanowanego (odsetek powikłań wynosi więc u nas ok. 0,03%). Zgodnie z obecnymi standardami ocenia się w pobranym wycinku z wątroby stopień zaawansowania zapalenia i włóknienia.
Poza tym przeprowadza się okresowe badania lekarskie i biochemiczne umożliwiające ocenę aktualnego stanu pacjenta. U niektórych osób przeprowadzone analizy są podstawą do w miarę szybkiego wszczęcia leczenia, a u innych - może być ono odroczone.
Z tego krótkiego przeglądu wynika, iż od rozpoznania obecności anty-HCV w krwi do ustalenia rzeczywistego stanu u takiej osoby mamy obowiązek przeprowadzić określone procedury rozpoznawcze, które mogą zakończyć się decyzją o podjęciu leczenia.
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
