W tym temacie
Dyskusja
Grypa jest najpowszechniej występującą chorobą wirusową na świecie. Zapadalność na grypę jest bardzo duże bez względu na wiek, płeć i rasę. Według danych WHO z powodu grypy na świecie umiera rocznie od 10 000 do 40000 osób [1]. W Polsce na grypę zapada około trzech milionów osób rocznie, liczba zgonów waha się od 70 do nawet 6000, a liczba zgonów z powodu powikłań grypowych (najczęściej z przyczyn sercowo-płucnych) wynosi powyżej 1000 osób rocznie [2].
Najczęściej zachorowania na grypę występują począwszy od późnej jesieni do wczesnej wiosny. Grypę wywołują wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Podczas bezpośredniego kontaktu z osobą zarażoną, wirus przenoszony jest poprzez wdychanie mikroskopijnych kropelek wydzielin z dróg oddechowych (tzw. drogą kropelkową). Za wystąpienie zachorowania na grypę odpowiedzialne są wirusy typu A, typu B oraz typu C. Obecnie na świecie (głównie w Europie) dominuje odmiana wirusa A [H3], a najczęstsze zachorowania stwierdza się w Belgii, Bułgarii, Finlandii, Francji (odmiana A[H3N2]), Włoszech, Hiszpanii i Portugalii [3].
Co ciekawe okazuje się, że szczepy wirusa występujące obecnie są znacznie bardziej niebezpieczne, niż wirus, który był przyczyną śmierci ponad 40 milionów osób w 1918 roku. Według badaczy z Harvardu (University School of Public Health) wybuch nowej pandemii grypy, podobnej do tej z 1918 roku mógłby zostać opanowany z pomocą szczepionki, pod warunkiem, że udałoby się ją szybko opracować. Przyczyną ówczesnej tragedii był raczej fakt wysokiej śmiertelności po infekcji – do 10 razy większej niż w przypadku innych, udokumentowanych dotychczas pandemii grypy [4].
Okres wylęgania grypy trwa od 2 do 6 dni. Do najczęstszych i najbardziej charakterystycznych objawów infekcji należą:
• gorączka powyżej 38°C, a często nawet powyżej 39°C (u małych dzieci najczęściej z dreszczami);
• silne bóle głowy i karku;
• suchy, męczący, nieskuteczny kaszel;
• nieżyt nosa;
• bóle mięśni i stawów (jeden z najbardziej typowych objawów);
• uczucie rozbicia i wyczerpania;
• brak apetytu [2].
Powikłania po grypie występują średnio u około 6% chorych, jednak występują tutaj duże różnice w zależności od wieku pacjenta. Według dostępnych danych powikłania u osób starszych powyżej 65 roku życia mogą pojawić się nawet u 30% chorych, a u dzieci poniżej 2 roku życia nawet u 15%. Najrzadziej powikłania występują w grupie pacjentów od 18 do 35 roku życia [5].
Powikłania pojawiają się z reguły po 12-18 dniach od zachorowania. Występują przede wszystkim u osób z osłabioną odpornością immunologiczną - cierpiących na przewlekłe choroby układu krążenia i dróg oddechowych, na cukrzycę, osób po transplantacjach narządów (a tym samym poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu), poddawanych radio- i chemioterapii oraz osób zakażonych wirusem HIV. Powikłania mogą być powodowane przez sam wirus grypy, chociaż najczęściej ich przyczyną są nadkażenia bakteryjne, a nie rzadko także grzybicze [6].
Do najczęstszych patogenów nadkażających występującą infekcję wirusową należą: paciorkowce (Streptococcus pneumoniae), gronkowce (Staphylococcus aureus) oraz Haemophilus influenzae (szczególnie u dzieci). Szczególnie niebezpieczna jest infekcja gronkowcem złocistym. Obserwuje się wówczas łączne działanie tych dwóch drobnoustrojów, mogące zakończyć się wstrząsem toksycznym, co nie rzadko prowadzić może do zgonu, szczególnie osób w podeszłym wieku [6].
Do najczęstszych powikłań zakażenia wirusem grypy należy: zapalenie płuc (u osób zdrowych zmiany w płucach są zazwyczaj organiczne, natomiast u osób w podeszłym wieku może rozwinąć się obustronne zapalenie płuc o ciężkim przebiegu) i oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok obocznych nosa, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia (szczególnie niebezpieczne u osób po 65 roku życia) [7], zapalenie mięśni (najczęściej występuje u dzieci), zapalenie mózgu i opon mózgowo rdzeniowych, zapalenia nerwów obwodowych, zapalenie wielonerwowe, zapalenie Guillaine-Barre, zapalenie rdzenia kręgowego, zespół wstrząsu toksycznego oraz zespół Rey`a (choroba wieku dziecięcego w odpowiedzi na leczenie salicylanami, podczas której dochodzi do obrzęku mózgu, stłuszczenia wątroby, występują wymioty, utrata przytomności, wzrost ciśnienia tętniczego - w ciężkich przypadkach może dojść do uszkodzenia mózgu dziecka, a nawet jego śmierci) [2,8].
Spostrzeżenia dotyczące kobiet ciężarnych sugerują również, że ciąża jest poważnie zagrożona grypą i jej powikłaniami ze względu na niższą wydolność oddechową związaną z przyśpieszeniem pracy serca, objętości wyrzutowej i większym zużyciem tlenu [9].
Niemowlęta i dzieci do 2 roku życia chorują na grypę stosunkowo rzadko. Należy jednak zwrócić uwagę na odmienny przebieg kliniczny zakażenia wirusem grypy w tej grupie wiekowej. Infekcja grypowa w tej grupie wywołać może bowiem śródmiąższową postać zapalenia płuc ze zmianami radiologicznymi i dusznością, bez objawów osłuchowych. Oprócz tego wystąpić może wysoka temperatura, drgawki oraz zmiany zapalne w oskrzelikach z dusznością wydechową w przebiegu obturacji (szczególnie w przypadku nadkażenia bakteryjnego) [9].
Bardzo istotnym problemem jest różnicowanie grypy z przeziębieniem. Jest to szczególnie istotne u osób z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych, czyli u chorych w podeszłym wieku oraz u dzieci do 2 roku życia. Tylko szybkie postępowanie diagnostyczne i wdrożenie celowanego leczenia może zapobiec wystąpieniu powikłań, a często także zgonu.
W różnicowaniu tych dwóch chorób należy pamiętać, że przeziębienie:
• to łagodna infekcja trwająca najczęściej kilka dni,
• występuje praktycznie przez cały rok,
• zakażenie następuje, podobnie jak w przypadku grypy, drogą kropelkową lub poprzez kontakt bezpośredni,
• najczęściej wywołują wirusy: rhinowirusy (wywołujące około 55% przeziębień), myksowirusy, RS wirusy, parainfluenza wirusy oraz paramyksowirusy.
• Do typowych objawów przeziębienia należą: ból gardła i kichanie, stan podgorączkowy (najczęściej do 38°C) oraz złe samopoczucie. Częstym objawem jest katar i upośledzenie drożności nosa oraz kaszel. Przeziębienie rozwija się powoli, największe nasilenie objawów występuje w 2-3 dniu, a po około tygodniu organizm wraca do zdrowia [2,9].
* Porównanie grypy i przeziębienia przedstawiono w tabeli poniżej.
Piśmiennictwo:
1. Epidemiologic profile of a new H3N2 variant of influenza A mismatched to vaccine, 2003-2004 influenza season. Can Commun Dis Rep 2005; 15;31(2):21-31.
2. Brydak LB. Grypa i jej profilaktyka. Springer PWN, Warszawa 1998
3. Seasonal influenza activity in the world, 2005, 2 February 2005, WHO (www.who.int).
4. Pandemia grypy w 1918 roku - lekcja dla współczesnych. Nature.com (www.nature.com), January 2005.
5. WHO Consultation on the Composition of Influenza Vaccine for the Northern Hemisphere 2005-2006. 8 - 9 February 2005: Closed WHO meeting. WHO Headquarters, Geneva, Switzerland, WHO (www.who.int).
6. Heikkinen T, Silvennoinen H, Peltola V i wsp. Burden of influenza in children in the community. J Infect Dis. 2004; 190(8):1369-73.
7. Kitaura Y, Deguchi H, Terasaki F i wsp. Influenza myocarditis--pathophysiology and developmental mechanism of myocarditis. Nippon Rinsho. 2003 Nov;61(11):1945-52.
8. Agyeman P, Duppenthaler A, Heininger U, Aebi C. Influenza-associated myositis in children. Infection. 2004; 32(4):199-203.
9. Gołębiowska M. Grypa – epidemiologia, klinika, szczepienia ochronne. Nowa Pediatria 2001, 1, 23: 12-19.
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
