W tym temacie
Dyskusja
Grypa dręczy ludzkość od bardzo dawna. Nazwa influenza czyli grypa odzwierciedla wiarę przodków, że wywołują ją oddziaływania złych mocy nadprzyrodzonych. Grypa jest ostrą chorobą zakaźną dotyczącą całego organizmu ze szczególnym nasileniem objawów ze strony układu oddechowego. Każdego roku na grypę zapada ponad dziesięć procent populacji na całej kuli ziemskiej. Wywoływana jest przez wirusy występujące w dwóch głównych typach (A i B) oraz licznych podtypach. Obydwa typy, a szczególnie typ A wirusa, wykazują znaczną zmienność wynikającą z mutacji genów programujących strukturę zewnętrznych elementów antygenowych wirusa: hemaglutyniny i neuraminidazy. Zmienność ta pozwala unikać wirusowi odczynów odpornościowych organizmu, które wywołała poprzednia infekcja.
Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (przez bezpośredni kontakt z osobą zarażoną). Okres wylęgania choroby (czas od zakażenia do wystąpienia objawów) wynosi przeciętnie 2-3 dni.
Na grypę można chorować wiele razy w życiu. Zależy to od stopnia odporności nabytej po pierwszym zachorowaniu, a to z kolei jest zależne od sprawności naszego układu odpornościowego. Nawet przy uodpornieniu wobec danego podtypu wirusa grypy, możemy zachorować po zarażeniu innym, kolejnym podtypem. Wirus grypy charakteryzuje się znaczną zmiennością i to jest przyczyną możliwości wielokrotnych zachorowań. Jednakże im wyższa ogólna i obronna sprawność układu odpornościowego tym mniejsze jest ryzyko zachorowań i wystąpienia groźnych powikłań.
Epidemie grypy występują co roku, ze względu na zmienność wirusa grypy. Trwają zazwyczaj od 6-10 tygodni. Według epidemiologów epidemią nazywa się wzrost liczby zarejestrowanych przypadków choroby na danym terenie, różniący się od poprzedniego sezonu. Pandemią nazywamy natomiast epidemię, która swoim zasięgiem obejmuje cały świat. Aby daną epidemię nazwać pandemią w populacji musi pojawić się nowy typ wirusa, który do tej pory nie był rozpoznawany.
Do największych pandemii, które dotychczas wystąpiły należały:
- Grypa „hiszpanka” w latach 1918 –1919. Charakterystyczną cechą tej pandemii był fakt częstych infekcji u młodych osób, zwłaszcza w wieku 20-40 lat. Przyczyną był podtyp wirusa H1N1. Oblicza się, że w wyniku tej pandemii zachorowało prawdopodobnie 550 milionów, a zmarło ponad 20 milionów osób.
- Grypa azjatycka, która wystąpiła w 1957 roku. Tutaj przyczyną był podtyp wirusa H2N2. Szacuje się, że w wyniku tej pandemii zmarło około miliona osób.
- Grypa Hong Kong w 1968 roku (podtyp wirusa H3N2), która spowodowała śmierć 700 tysięcy ludzi.
- Grypa rosyjska w 1977 roku była ostatnią dużą epidemią wywołaną przez wirus grypy (podtyp H1N1). Z oczywistych względów nie istnieją dane co do ilości zgonów w wyniku tej pandemii.
Wirus grypy należy do RNA wirusów i wywodzi się z rodziny Orthomyxoviride.
Wyróżniamy jego trzy rodzaje wirusa: Influenzavirus A, Influenzavirus B oraz Influenzavirus C. Wirus grypy A stanowi źródło zakażenia nie tylko dla człowieka, ale także i dla innych ssaków i ptaków. To właśnie on jest odpowiedzialny za występowanie pandemii, które powtarzają się co kilka, kilkadziesiąt lat. Wirus grypy B jest groźny tylko dla człowieka i odpowiada za sezonowe i duże epidemie, te ostatnie powtarzają się średnio co trzy lata. Wirus grypy C zagraża także jedynie człowiekowi. Z punktu widzenia medycyny nie jest tak istotny jak pozostałe rodzaje. Jest on przyczyną niewielkiej ilości zachorowań na grypę, szczególnie wśród dzieci, przyjmując postać poronną lub wywołując tylko nieznaczne objawy chorobowe.
Wirus grypy zbudowany jest z trzech podjednostek: genomu (kwasu rybonukleinowego), białkowego kapsydu o symetrii helikalnej oraz otoczki lipoproteinowej. Tak zbudowana cząstka nazywana jest wirionem. Materiałem genetycznym wirusa grypy jest jednoniciowy kwas RNA zbudowany z ośmiu fragmentów, z których czwarta część jest odpowiedzialna za produkcję hemaglutyniny, a szósta neuraminidazy (patrz rysunek poniżej).
Wirus grypy charakteryzuje się obecnością dwóch enzymów glikoproteinowych na powierzchni kapsydu: neuraminidazy oraz hemaglutyniny. W osłonce wirusa występuje również: białko matrycowe, nukleoproteina oraz polimeraza. Różnorodność budowy hemaglutyniny i neuraminidazy pozwala na wyodrębnienie typów antygenowych wirusa grypy. Dla człowieka chorobotwórcze są wirusy zawierające hemaglutyninę 1, 2 lub 3 oraz neuraminidazę 1 lub 2.
W przyrodzie podtypów tych występuje znacznie więcej.
Hemaglutynina ma zdolność do aglutynacji (zlepiania się) krwinek czerwonych, odpowiedzialna jest również za proces przyłączania i wnikania wirionów do wnętrza komórek nabłonkowych w drogach oddechowych. Neuraminidaza natomiast toruje drogę wirusom do receptorów komórkowych pokrytych gęstym śluzem dróg oddechowych. W komórkach może indukować apoptozę (zaprogramowaną śmierć komórek), zwiększa patogenność wirusa oraz zapobiega tworzeniu się agregatów wirusowych. Wirus grypy łączy się z nabłonkiem górnych dróg oddechowych poprzez receptor mukoproteinowy. Proces ten nazywamy adsorbcją wirusa do komórki gospodarza. We wnętrzu komórki kwas rybonukleinowy uwalnia się z kapsydu i tworzona jest komplementarna nić RNA pełniąca rolę informacyjnego mRNA (transkrypcja), wirus replikuje się (namnaża się) i dojrzewa w cytoplazmie. Cały cykl trwa około sześciu godzin. Uwalnianie pojedynczych wirionów odbywa się poprzez egzocytozę. Podczas tego procesu wirus nabywa osłonkę lipoproteinową, będącą integralną częścią zakażonej komórki, a traci ją podczas wnikania do kolejnej komórki. Wirus grypy nie tylko atakuje komórki nabłonka dróg oddechowych, może przenosić się także drogą krwiopochodną, atakując inne narządy takie jak np.węzły chłonne.
Wirusy grypy A charakteryzuje zjawisko reasortacji, inaczej skoku antygenowego, które polega na zmianie jednego, bądź kilku części wirusowego RNA w sytuacji, gdy jedna komórka zostanie zainfekowana dwoma różnymi wirusami grypy w tym samym czasie. Potomne wirusy mogą posiadać wówczas materiał genetyczny obu typów wirusów jednocześnie replikujących się w tej samej komórce. Kolejnym zdarzeniem genetycznym warunkującym zmienność antygenową wirusa grypy jest przesunięcie antygenowe. Są to mutacje (czyli dziedziczne zmiany materiału genetycznego komórki) spontaniczne zachodzące w materiale genetycznym z częstością kilka tysięcy razy większą, niż w genomie ludzkim.
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
