Tężec

Tężec jest ostrą chorobą zakaźną, która objawia się występowaniem napadów skurczów mięśni poprzecznie prążkowanych, między innymi tak ważnych dla życia człowieka jak mięśnie oddechowe. Jest to choroba bardzo poważna i niejednokrotnie może kończyć się śmiercią, lecz można jej skutecznie zapobiegać. Chorobę wywołuje bakteria należąca do grupy beztlenowców o kształcie laseczki, o dosyć dużej ruchliwości, która produkuje toksyczną dla człowieka substancję zwaną egzotoksyną. To właśnie ona odpowiedzialna jest za objawy choroby. Bakteria tężca jest szeroko rozpowszechnionym w przyrodzie drobnoustrojem występującym w dużych ilościach w glebie, w jelitach wielu gatunków zwierząt, a także w przewodzie pokarmowym niewielkiej liczby zdrowych osób. Posiada ona zdolność do wytwarzania przetrwalników. Jest to specyficzna jej forma, która jest bardzo odporna na warunki środowiska zewnętrznego i może przetrwać w glebie lub wydalinach zwierząt nawet wiele lat. Do zakażenia się tężcem dochodzi w wyniku zanieczyszczenia ran materiałem zawierającym przetrwalniki bakterii. Nie muszą to być rany duże, w wielu przypadkach drobne zadrapania i ukłucia mogą stać się wrotami zakażenia szczególnie, gdy są to rany kłute, jednak ryzyko zakażenia znacznie zwiększa się w ranach o dużych powierzchniach. Z przetrwalników rozwijają się bakterie, które zaczynają wytwarzać egzotoksynę zwaną tetanospazminą. Drogą krwi oraz wzdłuż nerwów zostaje ona rozprowadzona w szybkim czasie po organizmie, gdzie łączy się z błonami komórkowymi synaps (miejsca połączeń nerwów) blokując i zaburzając ich funkcje. Prowadzi to do pojawienia się wzmożonego uogólnionego napięcia mięśni ze skłonnością do napadów drgawek, które mogą być wywołane nawet przez najmniejszy ruch lub hałas. Są one niekontrolowane przez chorego i bardzo bolesne.

Objawy choroby.

Okres wylęgania, czyli czas od momentu zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów wynosi od 3 do 50 dni, lecz najczęściej mieści się w przedziale od 5-10 dni. Im jest on krótszy, tym przebieg choroby jest cięższy i bardziej burzliwy. Pierwszym z objawów jest najczęściej szczękościsk, towarzyszy mu trudność w połykaniu, narastająca stopniowo sztywność karku oraz wrażenie sztywności rąk i nóg. Oprócz tych typowych objawów dla tężca chory odczuwać może także objawy niespecyficzne, występujące w przebiegu wielu innych chorób jak: ogólne rozbicie, ból głowy, wzrost temperatury, dreszcze i ból gardła. Skurcz mięśni mimicznych twarzy powoduje pojawienie się charakterystycznego grymasu w postaci uniesionych brwi i stałego uśmiechu, natomiast skurcze zwieraczy prowadzą do problemów w oddawaniu moczu oraz zaparć. Skurcz mięśni grzbietu może powodować powstanie charakterystycznego łukowatego wygięcia ciała. Poważnym problemem mogą być skurcze mięśni krtani i oddechowych prowadzące do wystąpienia zagrażającej życiu ostrej niewydolności oddechowej. Stan taki wymaga bardzo szybkiej interwencji na oddziale intensywnej opieki medycznej do oddechu wspomaganego za pomocą respiratora włącznie. Prężenia są w początkowym okresie choroby kilkusekundowe, lecz w miarę postępu choroby ich czas trwania i częstotliwość zwiększają się. Przez cały czas trwania choroby osoba dotknięta zachowuje pełną świadomość. Wszystkie te objawy oraz dokładnie zebrany wywiad z reguły nie nastręczają większych problemów w postawieniu prawidłowego rozpoznania choroby.

Postępowanie, leczenie i zapobieganie choroby.

Każdy rozpoznany przypadek tężca należy leczyć w warunkach szpitalnych. Leczenie polega na podaniu choremu specjalnej surowicy przeciwtężcowej. Surowica ta to odpowiednie uzyskane od zwierząt lub coraz częściej stosowane ludzkie przeciwciała potrafiące od razu po podaniu unieszkodliwiać wytworzoną przez bakterie tetanospazminę. Równocześnie rozpoczyna się tzw. uodpornianie czynne organizmu za pomocą anatoksyny. Jest to mieszanina unieczynnionych fragmentów bakterii, która po wprowadzeniu do organizmu mobilizuje jego układ odpornościowy do wytwarzania własnych przeciwciał. Niestety proces ten nie zachodzi od razu i wymaga nieco czasu oraz kilkukrotnego podania anatoksyny. Celowe jest także chirurgiczne zaopatrzenie rany tzn. jej oczyszczenie i usunięcie martwych tkanek, przez co ogranicza się rozmnażanie bakterii oraz włączenie jako leczenie wspomagające odpowiedniej antybiotykoterapii niszczącej same bakterie. Choremu należy zapewnić bezwzględny spokój i komfort. Należy pamiętać, że nawet niewielkie bodźce dźwiękowe, wzrokowe, dotyk lub nawet zapach mogą wywołać napad skurczu mięśni. Należy dbać o prawidłowe nawadnianie i odżywianie chorego, ponieważ w czasie napadów skurczów organizm zużywa ogromne ilości energii. Oczywiście takie odżywianie prowadzone jest drogą pozajelitową-dożylnie.
Choroba ta jest z uwagi na swój burzliwy i bardzo męczący dla chorego przebieg bardzo groźna. Są przypadki kończące się śmiercią. Dlatego niezmiernie ważną sprawą jest zapobieganie chorobie przez poddanie się szczepieniom ochronnym. U młodzieży są one obowiązkowe i prowadzone są według kalendarza szczepień. Dorośli muszą sami zadbać o doszczepianie we właściwym czasie, szczególnie, gdy należą do grup zawodowych narażonych na skaleczenia np. rolnicy, weterynarze, ślusarze itp.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google