W tym temacie
Dyskusja
Płyn owodniowy - pierwszy świat dziecka.
Funkcje płynu owodniowego.
Płyn wypełniający worek owodniowy stanowi środowisko, w którym porusza i rozwija się płód. Jest barierą chroniącą płód przed infekcjami. Składniki płynu owodniowego niszczą bakterie. Płyn owodniowy amortyzuje urazy i wytłumia energię mechaniczną siły uderzenia. Pomaga zachować prawidłową temperaturę. W czasie porodu działanie hydrostatyczne (siła ciężkości) płynu owodniowego ma duży wpływ na rozwieranie szyjki macicy.
Badanie składu płynu owodniowego dostarcza ważnych informacji o rozwoju i dojrzałości płodu. Pobierając płyn owodniowy za pomocą specjalnej igły możemy badać złuszczone komórki płodowe. Pod mikroskopem sprawdzamy czy mają prawidłową liczbę chromosomów. Badając DNA komórek płodu możemy wykryć wady genetyczne oraz metaboliczne. Poddając analizie skład płynu owodniowego określamy stopień dojrzałości układu nerwowego płodu. Podwyższony poziom alfa-fetoproteiny (składnik płynu owodniowego) wskazuje na wady układu nerwowego płodu.
Skąd się bierze płyn owodniowy.
Objętość płynu owodniowego jest wynikiem równowagi między jego wytwarzaniem a usuwaniem.
Struktury wytwarzające płyn owodniowy to doczesna oraz skóra, układ moczowy i oddechowy płodu. Produkcja moczu płodowego wynosi 3 - 4 ml/h w 25 tygodniu ciąży, a 25 ml/h w 39 tygodniu.
Dokładna objętość płynu wydzielanego przez układ oddechowy dziecka nie jest znana. Szacuje się, że wynosi 300- 400 ml na dobę.
Płyn owodniowy usuwają (proces resorbcji) układ pokarmowy dziecka (płód „połyka” płyn), układ oddechowy dziecka, błony owodniowe kosmówkowe znajdujące się w łączności ze ścianą macicy (wymiana z płynami ustrojowymi matki). Wykazano, że płód 16 - tygodniowy połyka około 7 ml płynu na dobę, zaś płód donoszony (po 37 tygodniu) 210 - 760 ml/dobę. W 12 tygodniu ciąży objętość płynu owodniowego wynosi średnio 58 ml, w 20 tygodniu ciąży osiąga 500 ml, w 36 tygodniu ciąży wynosi 1000 ml. Następnie obserwuje się jego spadek do objętości ok. 250 ml w 43 tygodniu ciąży.
Płyn owodniowy źródło informacji
Skład płynu owodniowego
Płyn owodniowy składa się prawie wyłącznie z wody. Pozostałe składniki to:
Alfa- fetoproteina. Alfa- fetoproteina odgrywa istotną rolę w określeniu dojrzałości układu nerwowego płodu. U dorosłych wysoki poziom alfa - fetoproteiny jest markerem nowotworów wątroby i jajnika.
Prostaglandyny (PGE2). Prostaglandyny są odpowiedzialne między innymi za skurcze macicy podczas porodu. Biorą udział w reakcjach zapalnych. Ich stężenie wzrasta przed porodem.
Dehydrogenaza kwasu mlekowego stanowi wykładnik niedotlenienia płodu. Kwas mlekowy powstaje gdy za mało tlenu dociera do mięśni. Odczuwają to często osoby uprawiające sport.
Immunoglobuliny IgA i IgD, lizozym oraz składniki układu dopełniacza odgrywają rolę bakteriostatyczną. Układ dopełniacza należy do odporności nieswoistej, pomaga w rozpuszczaniu i rozpadzie bakterii lub zakażonych komórek.
Surfaktant to substancja powierzchniowo czynna, która umożliwia utrzymanie napięcia pęcherzyków płucnych. W ostatnim trymestrze ciąży zwiększa się stężenie surfaktantu..
Witaminy A,B,C,E oraz kwas foliowy i pantotenowy. Ich rola nie została dokładnie zbadana.
Zagrożenia związane z wyciekiem płynu owodniowego.
Wyciek płynu owodniowego przed 37 tygodniem może świadczyć o:
• zakażeniu dolnego bieguna worka płodowego (częstym patogenem może być Chlamydia trachomatis)
• wielowodziu a tym samym podwyższeniu ciśnienia w worku płodowym
• ciąży wielopłodowej (wyższe ciśnienie w worku płodowym)
• przedwczesnym dojrzewaniu szyjki macicy
• wysokim prawdopodobieństwie porodu przedwczesnego (poród przedwczesny: między 22 a 37 tygodniem ciąży).
Przedwczesny wyciek płynu może doprowadzić do zakażenia owodni a także ciężkiej infekcji ciężarnej i dziecka. Przy wycieku płynu owodniowego po 35 tygodniu ciąży leczenie polega na oczekiwaniu przez 12 h na samodzielną czynność skurczową macicy i akcję porodową. Po 12 h wznieca się czynność skurczową oksytocyną lub prostaglandyną. Jeśli płyn wycieka przed 35 tygodniem ciąży podaje się matce glikokortykosteroidy, które przyspieszają dojrzewanie płuc. Profilaktyka zespołu zakażenia owodni polega na podawaniu antybiotyków.
Inwazyjne badania składu płynu owodniowego.
Amniopunkcja. Pobranie płynu z worka owodniowego przez nakłucie skóry brzucha matki. Wprowadzając igłę jednocześnie monitoruje się tę czynność na ekranie sonografu (USG). Wykonuje się ją między 16 a 18 tygodniem ciąży (amniopunkcja klasyczna) lub między 10 a 15 tygodniem (wczesna). Celem badania jest analiza składu płynu owodniowego i wykrycie wad wrodzonych dziecka. Jest to zabieg obarczony ryzykiem utraty ciąży w 1/200 przypadków.
Amniskopia. Przeprowadzana przy pomocy endoskopu wprowadzanego przez kanał szyjki macicy aż do jego zetknięcia z błonami płodowymi. Jest bezpieczna, ale dostarcza mniej danych niż amniopunkcja.
Badanie mikroskopowe osadu pobranego płynu owodniowego.
Nieinwazyjne metody kontrolowania wycieku płynu owodniowego.
Ocena odczynu wydzieliny z pochwy, czyli zbadanie pH wydzieliny gromadzącej się na podpasce. Badanie wykonywane w szpitalu przy pomocy papierka lakmusowego. Papierek zmienia kolor na niebieski w przypadku obecności płynu owodniowego. Badanie nie wyklucza zafałszowania wyniku moczem.
Piśmiennictwo:
• „Położnictwo i ginekologia” pod red. Prof. dra hab. med. Tadeusza Pisarskiego. Warszawa 2001. Wydawnictwo Lekarskie PZWL
• „Historia medycyny”, Tadeusz Brzeziński, 1995 Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
• „Ginekologia po Dyplomie”, Medical Tribune, roczniki 2003 - 2004
• „ Encyklopedia zdrowia” pod redakcją Witolda S. Gumułki i Wojciecha Rewerskiego, Warszawa 2000, Wydawnictwo Naukowe PWN
• „ Ciąża od poczęcia do narodzin”, June Thompson, Warszawa 2000, Dom Wydawniczy Bellona
• „ Encyklopedia seksu”, dr Ruth Westheimer, Warszawa 1997, Wydawnictwo al fine
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
