W tym temacie
Dyskusja
Ciąża - choroba czy fizjologia.
Rozmnażanie jest naturalne i niezbędne dla każdego organizmu żywego. Niektóre gatunki żyją tylko tak długo by wystarczyło czasu na rozmnożenie. Człowiek jest w naturze wyjątkiem, bo świadomie może zdecydować się wyłamać z ewolucyjnego łańcucha.
Budowa kobiecego organizmu i psychika ciężarnych, potwierdzają, że ciąża to stan naturalny. Układ rozrodczy dojrzałej kobiety staje się co miesiąc gotowy na przyjęcie zarodka. Narządy podtrzymujące życie płodu wykształcają się samoczynnie na czas ciąży a potem zanikają. Adaptacja organizmu matki do stanu ciąży a także sam poród w większości wypadków odbywa się jej własnymi siłami. Zanim na świecie pojawili się lekarze od tysięcy lat odbywały się już udane porody. Długość ciąży jest dziś taka sama u wszystkich ras i nacji jak wieki temu. Przebieg ciąży jest niezależny od rozwoju cywilizacyjnego.
Tak jak wszystkie ssaki, w chwili porodu kobieta szuka zacienionego, intymnego miejsca. Dawniej znajdowała je w domu lub w izbach położniczych. Jednak już w latach trzydziestych XX wieku liczba porodów odbywających się w szpitalach wzrosła do 35 %, by na początku lat siedemdziesiątych osiągnąć swój szczyt - 99%. Obecnie większość porodów odbywa się w szpitalach. Kobiety ciężarne dostają zwolnienia lekarskie. Przyczyny wyjścia porodów z domów, leżą zarówno w postępie medycyny jak i w zmienionej świadomości społecznej.
Z punktu widzenia medycyny, płód jest dla matki immunologicznie obcy - to rodzaj przeszczepu. Za traktowaniem ciąży jako choroby przemawiają zbyt małe wymiary miednicy ciężarnej w stosunku do wymiarów główki dziecka. W przeciwieństwie do innych ssaków kobieta rodzi w bólu wynikającym z niedoskonałej formy organów rodnych. Zwiększa się tez liczba powikłań i ciąż zagrożonych. Do ich głównych przyczyn zalicza się: społeczno- ekonomiczną pozycję ciężarnej, jej wiek, niską wagę ciała przed zajściem w ciążę oraz nałogowe palenie tytoniu.
Medycyna dzieli rozwój przyszłego dziecka na trzy okresy:
• okres jaja płodowego – od zapłodnienia do zagnieżdżenia w ściance macicy
• zarodkowy – od powstania 3 listków zarodkowych do wykształcenia układu krwionośnego i podstawowych organów
• płodowy – liczony od 5 tygodnia ciąży. Jest to faza rozwoju wcześniej wytworzonych organów, wzrostu płodu i przygotowania matki do porodu.
Przez pierwszy miesiąc po porodzie, dziecko to „noworodek”. Do roku trwa okres niemowlęcy. W nomenklaturze medycznej okres przedszkolny trwa do 7 roku życia dziecka a szkolny do 18 roku życia.
Medycyna wyróżnia trzy okresy porodu:
• I okres porodu, „przygotowanie”, trwa od początku regularnej czynności skurczowej macicy do całkowitego rozwarcia szyjki macicy - 10 cm. W I okresie porodu może wystąpić odpłynięcie płynu owodniowego (tzw. odpłynięcie wód).
• II okres porodu, „wydalanie” trwa od całkowitego rozwarcia szyjki macicy do urodzenia płodu
• III okres porodu, „ łożyskowy” jest najkrótszy. Na koniec porodu kobieta wydala łożysko, odpływa cały płyn owodniowy
Poród zwykle trwa około 14 godzin u pierworódki. Pierworódką nazywa się kobietę, która rodzi po raz pierwszy. Porody wieloródek są krótsze i trwają około 8 godzin. Najdłużej trwa I okres porodu. Między pierwszym a ostatnim okresem porodu nie powinno upłynąć więcej niż 24 godziny.
Termin porodu wyznaczany jest na 40 tydzień ciąży. Należy pamiętać, że jedynie 5% rodzi w ściśle wyznaczonym terminie. Porody do 2 tygodni przed i po terminie są zjawiskiem naturalnym.
Podział ciąży na trymestry.
Ciąża trwa 10 miesięcy księżycowych, około 9 miesięcy kalendarzowych. W tradycyjnym podziale ciąży na równe trzymiesięczne trymestry, uwzględniony został rozwój płodu i stopień przygotowania organizmu matki do porodu. Podział na trymestry służy raczej orientacji przyszłej mamy niż lekarzom. Każdy z nich charakteryzuje się np. innym zestawem badań kobiety i płodu.
Dla lekarza istotny jest podział na mniejsze odcinki czasu. Pozwala to mu lepiej kontrolować rozwój płodu oraz przebieg zmian ciążowych u kobiety. Medyczny podział ciąży to numeracja tygodni od poczęcia.
Anatomia ciąży - najważniejsze pojęcia.
Macica jest narządem zbudowanym z mięśni gładkich. Znajduje się między pęcherzem moczowym a odbytnicą. Macica posiada w przybliżeniu rozmiar i kształt gruszki. W czasie ciąży rozciąga się i powiększa kilkudziesięciokrotnie. Składa się z dna, trzonu, cieśni i szyjki. Dno macicy jest to część położona najwyżej, czyli znajduje się najbliżej płuc matki. W macicy zagnieżdża się i rozwija zarodek a później płód.
U kobiet dojrzałych płciowo co miesiąc, pod wpływem estrogenów, wyściółka macicy zwiększa swoją grubość i szykuje się na przyjęcie zarodka (okres). Przez jeden z dwóch połączonych z macicą jajowodów dostają się do niej zapłodnione komórki jajowe. Jeśli zarodek się nie zjawia, macica złuszcza się a nabłonek jest wydalany wraz z krwią menstruacyjną. Jeżeli jednak zarodek zagnieżdża się w wyściółce macicy, zostaje tam do końca ciąży. Zarodek obudowuje się owodnią i kolejnymi błonami płodowymi. W czasie porodu skurcze mięśniówki macicy przepychają dziecko przez rozszerzoną szyjkę i pochwę, aż do wydania go na świat.
Płód otaczają trzy błony płodowe: doczesna, kosmówka i owodnia. Doczesna jest to błona śluzowa macicy przygotowana na przyjęcie i zagnieżdżenie zarodka. Owodnia, to najbardziej wewnętrzna błona worka owodniowego. Gromadzi się w niej płyn owodniowy. Kosmówka i owodnia powstają w wyniku rozwoju zagnieżdżonego w macicy zarodka.
Błony płodowe chronią płód przed infekcjami. Utrzymują płyn owodniowy w worku owodniowym. Kiedy przy porodzie oderwą się błony płodowe, rodzi się dziecko w „czepku”.
Łożysko to struktura łącząca matkę z płodem. Powstaje z tkanek należących zarówno do matki jak i do płodu. W trakcie ciąży łożysko wytwarza hormony odpowiadające za prawidłowość przebiegu ciąży. Jednym z hormonów wytwarzanych przez łożysko jest gonadotropina kosmówkowa, której wykrycie w organizmie matki daje pozytywny wynik testu ciążowego. Przez tzw. barierę łożyska odbywa się obustronna wymiana substancji odżywczych i płynów ustrojowych, między dzieckiem a matką. Krew matki naczyniami macicznymi dostarcza do łożyska tlen, glukozę i aminokwasy. Krew dziecka oddaje do krwi matki dwutlenek węgla, mocznik i inne szkodliwe produkty przemiany materii. Dzięki aktywności łożyska, substancje wracające do krwiobiegu matki nie są dla niej szkodliwe. Trzeba pamiętać, że bariera łożyska nie jest doskonała. Mogą przedostać się przez nią niektóre wirusy i lekarstwa. Łożysko jest wydalane wraz z błonami płodowymi w III okresie porodu.
Pępowina to sznur łączący płód z łożyskiem. Biegną w niej 2 tętnice i jedna żyła zapewniając przechodzenie tlenu, dwutlenku węgla, substancji odżywczych i szkodliwych między matką a płodem.
Konieczne badania
USG (diagnostyka ultrasonograficzna) najczęściej służy do określenia dokładnego wieku ciążowego. Umożliwia także wykrycie u płodu wad ośrodkowego układu nerwowego, przewodu pokarmowego, nerek, układu sercowo-płucnego, wad wieloukładowych. W pierwszym etapie ciąży
(8-12 tydzień) USG jest wykonywane dopochwowo. W ostatnim okresie ciąży USG wykonuje się przez skórę brzucha smarowanego specjalnym żelem. USG polega na rejestracji fal ultradźwiękowych odbitych od napotkanych struktur ciała matki i płodu. Jego odmianą jest ultrasonografia dopplerowska. USG dopplerowskie określa prędkość krwi na podstawie różnicy częstotliwości, między sygnałem ultradźwiękowym wysłanym a odbieranym po odbiciu od płynącej krwi.
KTG czyli kardiotokografia. Służy do monitorowania czynności serca płodu z jednoczesną rejestracją czynności skurczowej macicy. Pozwala to na wyodrębnienie ciężarnych kobiet z wysokim prawdopodobieństwem zagrożenia płodu przy porodzie.
Badania niestandardowe
Toksoplazmoza - choroba odzwierzęca. Źródłem zakażenia jest najczęściej surowe lub niedogotowane mięso, zanieczyszczona ziemia, brudne warzywa, kontakt z odchodami zwierząt. U kobiet nieciężarnych zakażenie przebiega bezobjawowo. Skutki zakażenia toksoplazmozą płodu, zwłaszcza w I trymestrze ciąży są bardzo poważne (np. ślepota, wodogłowie). Zakażenie płodu w III trymestrze ma łagodniejszy przebieg. U ciężarnych bada się poziom przeciwciał skierowanych przeciwko toksoplazmozie.
Poziom cukru we krwi mierzony jest rutynowo w czasie pierwszych wizyt kontrolnych ciężarnej. W razie zagrożenia cukrzycą ok. 26 tygodnia wykonuje się test obciążenia ciężarnej 75 gramami glukozy. Żle kontrolowana cukrzyca powoduje zwiększenie prawdopodobieństwa porodów powikłanych.
Najpóźniej do 16 tygodnia ciąży należy wykonać ocenę grupy krwi (na antygeny ABO i Rh) matki. Należy ją powtórzyć w okolicach 27 tygodnia ciąży. Badanie krwi sprawdza czy istnieje niebezpieczeństwo konfliktu serologicznego. Konflikt serologiczny to powstanie matczynych przeciwciał przeciwko antygenowi krwinek czerwonych dziecka. Najczęściej jest to antygen D w układzie Rh. W wyniku przejścia przeciwciał matki przez łożysko, dochodzi do niszczenia czerwonych krwinek płodu. Konflikt serologiczny prowadzi do choroby hemolitycznej.
Obowiązki mamy.
Zmniejszenie się ruchów płodu jest przyjęte za objaw zagrożenia zarodka. Dlatego matki stale powinny kontrolować ruchy płodu , zwracając uwagę na częstotliwość ich występowania. Prawidłowa liczba ruchów płodu w 20-30 tygodniu ciąży, wynosi kilkanaście w ciągu 10 minut. Na podstawie pierwszych ruchów płodu można obliczyć przybliżony termin porodu dodając do pierworódki 20 tygodni a do wieloródki 22 tygodnie.
Piśmiennictwo:
• „Położnictwo i ginekologia” pod red. Prof. dra hab. med. Tadeusza Pisarskiego. Warszawa 2001. Wydawnictwo Lekarskie PZWL
• „Historia medycyny”, Tadeusz Brzeziński, 1995 Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
• „Ginekologia po Dyplomie”, Medical Tribune, roczniki 2003 - 2004
• „ Encyklopedia zdrowia” pod redakcją Witolda S. Gumułki i Wojciecha Rewerskiego, Warszawa 2000, Wydawnictwo Naukowe PWN
• „ Ciąża od poczęcia do narodzin”, June Thompson, Warszawa 2000, Dom Wydawniczy Bellona
• „ Encyklopedia seksu”, dr Ruth Westheimer, Warszawa 1997, Wydawnictwo al fine
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
