Schorzenia stawów skroniowo - żuchwowych

Gdzie znajdują się stawy skroniowo-żuchwowe?

Staw ten stanowi ruchome połączenie pomiędzy żuchwą i szczęką. Dzięki niemu możliwe jest przemieszczanie się żuchwy we wszystkich kierunkach, co warunkuje proces żucia.

Przemieszczającą się w trakcie ruchu głowę żuchwy można wyczuć na wysokości skrawka ucha, w tej okolicy znajduje się właśnie staw skroniowo-żuchwowy.

Jakie jest występowanie zaburzeń stawowych?

Na podstawie zakrojonych na szeroką skalę badań stwierdzono, że u 70% ludzi występują objawy schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych. Dolegliwości występują we wszystkich grupach wiekowych, głównie u kobiet w wieku 20-40 lat. Nie wszyscy jednak pacjenci decydują się na leczenie. Z reguły osoby, którym nie dokucza ból w ogóle nie zgłaszają się do stomatologa.

Przyczyny schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych.

Do głównych czynników wywołujących proces chorobowy w stawach zalicza się:
- czynniki zgryzowe
- urazy
- czynniki psychofizyczne

Przyczyny zgryzowe stanowią bardzo liczną grupę. Ich negatywny wpływ na staw skroniowo-żuchwowy wynika z zachwiania równowagi w układzie zęby – mięśnie – stawy. W prawidłowych łukach zęby kontaktują się ze sobą, przekazując sobie siły powstające w trakcie żucia. Już niewielka przeszkoda lub ubytek na powierzchni zęba może spowodować zachwianie tej równowagi. Siły przekazywane są w inny, nieprawidłowy sposób, ich rozłożenie jest niekorzystne, przez co obciążany jest nadmiernie łuk, w obrębie którego znajduje się uszkodzony ząb. Efektem nadmiernego obciążenia zębów są ich przemieszczenia, obroty i przechylenia. To z kolei wpływa niekorzystnie na przeciwstawny łuk, wywołując podobne efekty. Zaburzone relacje zwarciowe pomiędzy łukami zębowymi w połączeniu z wywieranym przeciążeniem prowadzą do:
- rozchwiania zębów
- powstawania punktów przedwczesnego kontaktu (sytuacja podobna do tej, gdy plomba założona przez stomatologa jest „za wysoka”)
To z kolei powoduje wzmożone napięcie mięśni poruszających żuchwą i w efekcie nadmierne obciążenie stawu.
Powyższa sytuacja odnosi się do niewielkiego zniszczenia zęba, np. w wyniku próchnicy. Utrata zęba, powstała po ekstrakcji lub urazie powoduje te same procesy, lecz przebiegają one w szybszym tempie.
Przedwczesne kontakty zgryzowe powstają nie tylko w wyniku urazów lub próchnicy. Niejednokrotnie ich przyczyną są nawyki, jak stukanie, zgrzytanie zębami, obgryzanie ołówków i paznokci. Są to obce dla jamy ustnej czynności, których efektem jest zachwianie prawidłowych relacji między zębami.
Niebagatelne znaczenie mają również mikrourazy, jak zgrzytanie lub stukanie zębami (np. odgryzanie nitek u krawców, tapicerów).

Do przyczyn prowadzących do zaburzenia równowagi zgryzu należą też wady zgryzu, które wymagają leczenia ortodontycznego, a także błędy lekarza stomatologa. W ostatnim przypadku chodzi o prawidłowe dostosowanie uzupełnień protetycznych i wypełnień ubytków próchnicowych.

Urazy stanowią istotne i częste źródło zaburzeń w stawach skroniowo – żuchwowych. Uraz stawu może powstać w wyniku uderzenia (wypadki samochodowe, sporty kontaktowe), nadmiernego nagryzienia twardego przedmiotu lub zbyt szerokiego otwarcia ust.
Coraz więcej lekarzy zwraca uwagę na istotną rolę czynników psychofizycznych jako podłoża schorzeń i dolegliwości stawów skroniowo – żuchwowych. Wymieniane są tu głównie:
- stres
- nerwowość
- depresje
- stany lękowe
W większości przypadków jednak zaburzenia czynności stawów wynikają z kumulacji wszystkich wymienionych przyczyn. Ich współistnienie stanowi samonapędzające się błędne koło. Przedwczesny kontakt zgryzowy powoduje obciążenie stawu i łuków zębowych, stanowiąc źródło mikrourazów. Powstający ból, ograniczony zakres ruchu żuchwy są przyczyną dyskomfortu psychicznego, powodującego nasilenie subiektywnego odczuwania dolegliwości.

Jakie są objawy zaburzeń w stawach skroniowo-żuchwowych?

Symptomy towarzyszące procesom chorobowym w tej okolicy są następujące:
- trzaski, trzeszczenia, przeskakiwanie podczas ruchów żuchwą
- ból samoistny lub w trakcie otwierania ust i przemieszczania żuchwy
- zmniejszenie zakresu ruchów żuchwy, upośledzone otwierania ust
- zbaczanie żuchwy w trakcie jej ruchu
- bóle i uczucie niewygody w okolicy głowy i szyi
Są to objawy główne, mogą im towarzyszyć również dolegliwości pozornie nie związane ze stawami skroniowo-żuchwowymi:
- zaburzenia słuchu
- szum w uszach
- bóle i zawroty głowy
- ból i sztywność mięśni poruszających żuchwą

Leczenie

Leczenie zaburzeń czynnościowych stawów skroniowo – żuchwowych jest niejednokrotnie złożone, sprowadza się ono przede wszystkim do wyeliminowania składników „błędnego koła”.
Z reguły postępowanie lecznicze zawiera dwa główne elementy: leczenie ogólne i miejscowe.

W leczeniu ogólnym bierze się pod uwagę psychoterapię i fizykoterapię. Niektórzy donoszą o dobrych wynikach dość egzotycznych metod leczenia jak hipnoza i transcendentalne medytacje. Nie ma jednak żadnych badań kontrolnych tych metod, a stomatolog nie ma żadnych kwalifikacji, pozwalających na ich przeprowadzenie.

Metody fizykoterapeutyczne to przede wszystkim leczenie temperaturą i ćwiczenia mięśniowe.
Ciepło stanowi istotny środek łagodzący, można go stosować w postaci okładów w okolicę stawu 2-3 razy dziennie przez 10-15 minut.
Podobny efekt odnoszą zimne okłady, dodatkowo są one zalecane, gdy zaburzeniom czynnościowym stawu towarzyszy miejscowy stan zapalny. Stosować można woreczki z lodem do 8 razy dziennie. Uprzednio skórę trzeba posmarować kremem, aby zapobiec jej podrażnieniom.

Pacjentom zaleca się też ćwiczenia w celu przywrócenia prawidłowej siły mięśniom żucia i skoordynowaniu ich pracy. Ćwiczenia są przeciwwskazane, gdy zaburzeniom czynnościowym towarzyszy stan zapalny. Dobór prawidłowych ćwiczeń zależy od lekarza.

W niektórych przypadkach istotną rolę w leczeniu ogólnym pełni terapia psychologiczna, a nawet psychiatryczna. Dotyczy to pacjentów ze schorzeniami natury emocjonalnej, których elementem są wyolbrzymiane niejednokrotnie objawy zaburzeń czynnościowych stawów skroniowo – żuchwowych.

Leczenie miejscowe polega na wyrównaniu zgryzu, przywróceniu prawidłowych kontaktów między zębami i napięcia mięśni żucia, a przez to odciążeniu stawów. Pierwszy etap to wyeliminowanie punktów przedwczesnego kontaktu zębów poprzez ich oszlifowanie lub wymianę wadliwych uzupełnień protetycznych i wypełnień. Niejednokrotnie nieodzownym elementem rozpoczęcia leczenia jest uzupełnienie braków zębowych.
Następnie lekarz wykonuje tzw. szynę nagryzową, która ma za zadanie podwyższenie zgryzu, poprzez oddalenie żuchwy od szczęki. W ten sposób dochodzi do zmniejszenia napięcia mięśni i dzięki temu odciążenia stawów skroniowo – żuchwowych.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google