Tiki

Tiki są to proste ruchy, gesty wywołane krótkotrwałym skurczem kilku mięśni, może towarzyszyć im wokalizacja. Pojawianie się ich jest niezależne od woli człowieka.


Jak możemy podzielić tiki?

Tiki możemy podzielić na ruchowe i głosowe.
Tiki ruchowe dzieli się dodatkowo na proste i złożone. Do tików ruchowych prostych zalicza się mruganie powiekami, , grymasy- podnoszenie brwi, poruszanie nosem, skurcze połowy twarzy, kącika ust, potrząsanie głową, potakiwanie, przełykanie, wzruszanie ramion. Jeśli wykonywane ruchy są bardziej skomplikowane, angażują kilka grup mięśniowych mówi się o tikach złożonych. Należą do nich tiki dotykowe, odgarnianie włosów, wyginanie całego ciała.
Tiki głosowe dzieli się analogicznie do ruchowych na proste- pochrząkiwanie, szczekanie, pociąganie nosem, pokasływanie, gwizdanie Złożone tiki głosowe (wokalizacyjne) to powtarzanie całych wyrazów, zdań, często o nieprzyzwoitej treści.
Ze względu na czas trwania można podzielić je na przejściowe i przewlekłe. Czasem występowanie tiku jest związane z obserwacją otoczenia- tiki udzielone.


Czy tiki są związane z wiekiem?

Tiki najczęściej pojawiają się w wieku przedszkolnym. Często po pewnym czasie samorzutnie zanikają. Możemy podzielić je na przejściowe- takie, które związane są z jakimś okresem życia dziecka- przedszkolne, wczesnoszkolne... Jeśli utrzymują się ponad rok mówi się o tikach przewlekłych.


Jak poznać czy dane działanie ma charakter tiku?

Tiki pojawiają się nagle, prowokowane określonym bodźcem, sytuacją. Są częściowo niezależne od woli człowieka- mogą być opanowywane, ale tylko na krótki czas, co powoduje niepokój, niezadowolenie, znaczny dyskomfort psychiczny.
Człowiek w napadzie tików jest świadomy- jeżeli czynność tikowa nie jest związana z daną funkcją, to można z nim bez przeszkód nawiązać kontakt, rozmawiać, chory wie co się wokół niego dzieje, w pełni w tym uczestniczy. Tiki nie występują podczas snu.
Obraz tików zwykle jest monotonny, dominuje w nim jeden typ gestów, wydawanych dźwięków.
Pozornie (głównie tiki złożone) mogą wydawać się czynnościami celowymi, jednak zwykle nie odpowiadają danej sytuacji.


Jak powstają tiki? O czym świadczą?

Podobieństwo tików do powszechnie wykonywanych czynności, gestów nie jest dziełem przypadku. Większość jest ich pozostałością. Tik mrugania może pojawić się po zapaleniu spojówek. Wielokrotne zaciskanie powiek występuje u dzieci, które często w ten sposób tłumią płacz. Opadająca na czoło grzywka, może przyczynić się nie tylko do pogorszenia ostrości wzroku, ale również zaowocować rzucaniem głową. Chrząkanie bywa efektem zapalenia dróg oddechowych (gardła, oskrzeli). Czasem występowanie tiku jest związane z obserwowanie kogoś z otoczenia, powstają wtedy tiki udzielone.
Niezależnie od rodzaju, pochodzenia tiku, każdy ma ukryte znaczenie. Nie oznacza to, że dany tik zawsze świadczy o tym samym- znaczenie tiku bywa różne u poszczególnych osób, jest osobniczo zmienne. Dzięki analizie psychologicznej można je odnaleźć.
U dorosłych zwykle towarzyszą nerwicy. Dzieci poprzez tiki sygnalizują brak poczucia bezpieczeństwa- zbyt surowe wychowanie, lub przeciwnie- pojawiają się w domach bardzo ciepłych, jako efekt nadopiekuńczości. Czasem pojawiają się w związku z problemami w szkole, wskutek rywalizacji z rówieśnikami, rodzeństwem, tłumieniem buntu, lęku, niepowodzeń, poczucia winy.
Nasilenie tików bywa różne w zależności od sytuacji, pory dnia, nastroju chorego. Narasta kiedy ktoś z otoczenia zwraca na nie uwagę.


Jak pomóc dziecku?

Jeśli zaobserwujesz u dziecka wystąpienie tików- zgłoś się z tym problemem do lekarza, lub psychologa. Większość z nich po pewnym czasie zniknie bez śladu, niemniej o pełnym sukcesie możemy mówić, jeśli tiki (gesty, ruchy, wokalizacje) wycofają się nie zostawiając uszczerbku emocjonalnego. Otoczenie często bywa okrutne, może to przyczynić się problemów nerwicowych. Dziecku z tikami trudniej jest nawiązać kontakt z rówieśnikami. Dlatego im szybciej dziecko otrzyma fachową pomoc, tym mniejsze ryzyko powstania trwałych zaburzeń.

Czego robić nie należy?
Nie wolno
- bagatelizować tików;
- upokarzać dziecka, poprzez zwracanie mu publicznie uwagi na temat jego przykrej dolegliwości czy też karać go w inny sposób.

Zwróć uwagę!
Zanim zgłosisz się do specjalisty przygotuj się do rozmowy, przemyśl sobie odpowiedzi na proponowane przez nas pytania. To co powiesz jest bardzo istotne w postawieniu diagnozy i ewentualnym planowaniu leczenia.
- Czy dziecko podczas tików jest świadome- możesz z nim rozmawiać, pamięta co się działo, po napadzie tików nie jest senne, wyczerpane?
- Czy tiki ustępują w czasie snu?
- Czy dziecko jest w stanie je choć przez chwilę kontrolować?
- Czy po pewnym czasie przemijają bez śladu?
- Czy ktoś w najbliższym otoczeniu, rodzinie cierpi(ał) na podobną dolegliwość?
- Czy wystąpienie tików (po raz pierwszy) wiąże się z jakąś konkretną sytuacją? Jaką?
- Czy zauważasz jakiś czynnik prowokujący tiki?
- Czy jest to dla Ciebie problem?
- Czy jest to problem dla dziecka? Czy dziecko czuje się chore?

Czynności stereotypowe- co to takiego?

Czynności stereotypowe przypominają czasem tiki ruchowe złożone. Mogą pojawić się u dzieci autystycznych w postaci na przykład kręcenia się w kółko, klaskania, mechanicznego bawienia się sznurkiem. Zwykle nie towarzyszą im inne rodzaje tików.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google