W tym temacie
Dyskusja
Witamina A
Najwięcej tej witaminy w postaci czynnej, czyli w jej pełne formie znajduje się w tranie, wątrobie, żółtku jaja kurzego, maśle i śmietanie. W warzywach żółtolistnych i marchwii, dyni znajdują się związki, które są prekursorami witaminy A zwane karotenoidami, które dopiero w organizmie przekształcane są do formy aktywnej. Prawie całkowita ilość witaminy A zmagazynowana jest w wątrobie i jest z niej uwalniana w miarę zapotrzebowania. Witamina A w połączeniu z odpowiednim białkiem tworzy barwniki siatkówki oka, a konkretnie receptorów odpowiedzialnych za proces widzenia nocnego, dziennego i rozróżniania kolorów. Witamina A odpowiedzialna jest także za prawidłowy stan i funkcje nabłonków. Przeciętne dobowe zapotrzebowanie wynosi od 800 do 1000 μg (mikrogramów) lub około 5000 UI (jednostek międzynarodowych).
Brak lub niedostateczna ilość witaminy A w pożywieniu może objawiać się zaburzeniami widzenia w ciemności określane jako ślepotę nocną, wysychaniem spojówek i rogówki oka oraz zmianami nabłonków wyścielających drogi oddechowe, pokarmowe i moczowe. Powoduje to większą podatność na infekcje dróg moczowych, zaburzenia odczuwania smaku. Preparaty witaminy A stosuje się w leczeniu zmian skórnych, a ostatnio trwają badania nad ich zapobieganiem przed rozwojem nowotworów nabłonkowych.
Przyczyną niedoboru witaminy A najczęściej jest jej niedostateczna ilość w spożywanym pożywieniu. Znacznie rzadziej spowodowany może być chorobami jelit upośledzającymi jej wchłanianie jak mukowiscydoza, celiakia lub chorobami trzustki, przewodów żółciowych, marskości wątroby i zakażeniem lambliami.
Nie tylko niedobór, lecz także nadmiar witaminy A jest niekorzystny dla organizmu i może on prowadzić nawet do zatrucia. Objawy zazwyczaj rozwijają się powoli i mogą to być: przerzedzenie owłosienia, wypadanie brwi, sucha i szorstka skóra, a w zaawansowanych przypadkach bóle głowy, senność i ogólne osłabienie. Zatrucia witaminą A występują głównie z powodu nadmiernego spożywania dużych jej ilości ( powyżej 100000 UI dziennie) w dłuższym okresie czasu. Po zaprzestaniu zażywania witaminy A większość objawów ustępuje w krótkim okresie czasu.
Witamina D
Witamina ta występuje w dwóch postaciach jako witamina D2 i witamina D3, która może być wytwarzana w skórze człowieka pod wpływem promieni słonecznych. Poza tym witamina D3 występuje w żółtkach jaj, tranie i maśle. Organizm potrafi ją przekształcić w formy, które są bardziej aktywne. Procesy te zachodzą w wątrobie i nerkach. Średnie dobowe zapotrzebowanie osoby dorosłej i dzieci wynosi 10 μg (mikrogramów)lub 500 UI.
Rola witaminy D polega na zwiększaniu wchłaniania wapnia w jelicie cienkim i pobudzaniu prawidłowej budowy kości. Przyczyną niedoboru tej witaminy jest najczęściej niedobór w pożywieniu oraz niewielka ekspozycja organizmu na światło. Tłumaczy to fakt, że w krajach południowych prawie nie spotyka się objawów niedoboru tej witaminy, ponieważ występuje tam duże działanie promieni słonecznych na organizm, który sam potrafi ją wyprodukować. Niedobór witaminy D powoduje zaburzenia kostnienia charakteryzujące się tym, że zamiast kości wytwarzana jest chrząstka. U dzieci wywołuje to chorobę zwaną krzywicą jej objawy to słaba mineralizacja kości i ich rozmiękanie wywołujące zniekształcenia czaszki, klatki piersiowej, miednicy i kończyn dolnych, opóźnione siadanie, raczkowanie i ząbkowanie, osłabienie, zmniejszenie siły mięśni, napadami wzmożonej potliwości i zaburzenia snu. U osób dorosłych zmiany kostne mogą być nieobecne. Leczenie polega na stosowaniu diety z odpowiednią zawartością wit. D lub podawanie jej w postaci kapsułek, kropli lub injekcji. Bardzo ważna jest profilaktyka. Należy dbać, aby od momentu narodzin dziecko otrzymywało prawidłową ilość wit. D lekarz pediatra na pewno zaleci odpowiednie dawkowanie. Bardzo ważnym elementem profilaktyki jest przebywanie dziecka dużo czasu na świeżym powietrzu. Preparaty wit. D dostępne są w aptekach i produkowane w postaci kropli i kapsułek.
Witaminę D można także przedawkować i spowodować zatrucie, które przejawia się zaburzeniami nerkowymi kamica i wapnica nerek, nadmierne wydalanie moczu, brakiem apetytu, wymiotami, zapaleniem trzustki, zaburzeniami czynności serca w postaci częstoskurczu, odwodnieniem i nadciśnieniem tętniczym.
Witamina E
Nazwą tą określa się całą grupę związków zwanych tokoferolami. Mają one właściwości przeciwutleniaczowe ,czyli neutralizują szkodliwe związki powstałe w procesach przemiany materii, chronią tkanki przed ich wpływem oraz mają właściwości przeciwnowotworowe i miażdżycowe. Głównym źródłem witaminy E są jajka, mięso, wątroba, mąka owsiana. Dotychczas jeszcze nie dokładnie określono zaburzenia towarzyszące niedoborowi wit. E. Przypuszcza się, że mogą to być zmiany neurologiczne, zwiększony rozpad krwinek czerwonych i bóle nerwów. Dobowe zapotrzebowanie na witaminę E jest zmienne i zależy od ilości spożytych kwasów tłuszczowych nienasyconych. Przyjmuje się, że na 1 gram nienasyconych kwasów tłuszczowych powinno się spożywać od 0.4 do 0.6 miligrama wit. E.
Witaminę tą także można przedawkować i po zażywaniu bardzo wysokich dawek rzędu 5 do 7 gram na dobę można wywołać zapalenie jelit z martwicą i ogólnoustrojowe zakażenia.
Witamina K
Rola jej jest bardzo ważna. Kontroluje ona proces tworzenia się w wątrobie specyficznego białka zwanego protrombiną odpowiedzialnego za proces krzepnięcia krwi. Jej niedobór powoduje objawy tzw. skazy krwotocznej to jest krwawienia z dziąseł, podskórne wybroczyny krwawe ,krwawienia z przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Dzienne zapotrzebowanie na nią wynosi około 2 miligramy. Witamina K wytwarzana jest w jelitach przez żyjące tam bakterie jelitowe. Ponadto obecna jest w dużych ilościach w zielonych jarzynach. Niedobór jej może wystąpić w przypadku długiego leczenia antybiotykami, które niszczą bakterie jelitowe, oraz w chorobach z zaburzeniem wchłaniania tłuszczów. Witamina K dostępna jest w aptekach w postaci tabletek oraz ampułek.
Witamina F
Tak określana jest cała grupa niezbędnych dla życia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Wchodzą one w skład niemal wszystkich błon komórkowych, działają silnie przeciwmiażdżycowo hamując wytwarzanie cholesterolu. Dużo wit. F występuje w rybach morskich i pstrągu. Oszacowano, że wielonienasycone kwasy tłuszczowe powinny stanowić około 10% codziennej diety. Niedobór objawia się zahamowaniem wzrostu u dzieci, występowaniem suchej i szorstkiej skóry oraz objawami neurologicznymi.
Jak widać rola witamin dla prawidłowego funkcjonowania i wzrostu organizmu jest bardzo ważna. Należy jednak pamiętać, że witaminy rozpuszczalne w tłuszczach w przeciwieństwie do tych rozpuszczalnych w wodzie w przypadku przedawkowania nie mogą być wydalane przez nerki i mogą być przyczyną groźnych zatruć. Należy zatem spożywać je w odpowiednich ilościach, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości skonsultować się ze swoim lekarzem.
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
