W tym temacie
Dyskusja
Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa (AZBŚN) zwane potocznie alergicznym nieżytem nosa jest jednym z najczęstszych schorzeń z jakim spotyka się lekarz rodzinny, lekarz POZ a także jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się do gabinetów alergologicznych. Alergiczny nieżyt nosa (ANN)może w różnym stopniu ograniczać fizyczne, psychiczne i społeczne aspekty życia chorych, a także mieć wpływ na ich karierę zawodową. Jakość życia chorych z AZBŚN jest znacznie niższa od tej jaką oceniają chorzy z astmą oskrzelową.Roczne koszty bezpośrednie związane z alergicznym nieżytem nosa szacuje się w Europie na 1,0--1,5 bilionów euro, a koszty bezpośrednie na 1,5--2,0 bilionów euro.
W ocenie następstwa choroby, musimy brać pod uwagę związek między alergicznym nieżytem nosa a innymi chorobami, takimi jak: astma, zapalenie zatok przynosowych, zapalenie ucha środkowego, polipy nosa, zakażenia dolnych dróg oddechowych.
AZBŚN możemy podzielić na sezonowy i całoroczny. Zastosowane leczenie będzie ściśle uzależnione od czasu występowania objawów ich nasilenia, możliwości unikania alergenu przyczynowego oraz indywidualnych cech chorego.
W pierwszej kolejności konieczne jest zdefiniowanie takich określeń dotyczących objawów choroby, jak „łagodne”, „umiarkowane” i „ciężkie” oraz „sporadyczne”, „długotrwałe” i „częste”.
„Łagodne” oznacza, że objawy nie mają wpływu na codzienne czynności i(lub) sen chorego. Zdaje on sobie sprawę z występowania objawów i chce się leczyć, ale w razie konieczności może się obyć bez leczenia.
„Umiarkowane” oznacza, że objawy są tak nasilone, iż zaburzają codzienne czynności i(lub) sen chorego. Pacjent zdecydowanie chce się leczyć, ponieważ jakość jego życia znacznie się zmniejszyła.
„Ciężkie” oznacza, że objawy są tak nasilone, iż chory nie może normalnie funkcjonować w ciągu dnia i(lub) nie może spać, jeśli nie zastosuje się leczenia.
„Sporadyczne” oznacza, że objawy są dokuczliwe przez mniej niż 14 dni w przypadku sezonowego alergicznego nieżytu nosa i mniej niż miesiąc w przypadku całorocznego nieżytu nosa.
„Długotrwałe” w odniesieniu do objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa oznacza, że pacjent cierpi z ich powodu dłużej niż 2 miesiące. Mogą być one wynikiem uczulenia na pyłki roślin o długim okresie pylenia (np. traw) lub na alergeny różnych roślin o różnym okresie pylenia (np. alergia na pyłki drzew i traw).
„Częste” w odniesieniu do objawów całorocznego nieżytu nosa oznaczają, że pacjent ma dokuczliwe dolegliwości co najmniej przez 2 dni w tygodniu co najmniej przez 3 miesiące w roku.
Prewencja
W pogoni za coraz skuteczniejszymi lekami objawowymi, zapominamy o najprostszych metodach leczniczych, które znane były już w czasach Blackleya. Tymczasem wciąż aktualne jest twierdzenie: "nie ma alergii bez alergenu". Większość pacjentów cierpiących na alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek (AZBŚNiS) przy odpowiednio poprowadzonym badaniu podmiotowym wymieni miejsca gdzie objawy chorobowe są szczególnie intensywne oraz takie gdzie objawy ustępują całkowicie. Rygorystyczne czynności profilaktyczne mogą zmniejszyć nasilenie objawów uczuleniowych nawet o 80-90%. Już w 1894 roku handlarz win z Hanoweru Otto Schultz, cierpiący na pyłkowicę wywołaną alergenami pyłku traw odkrył ubogopyłkową enklawę na wyspie Hergoland. Spędzał on na wyspie okres pylenia traw unikając uciążliwych objawów. Wcześniej w czerwcu i lipcu nie opuszczał on piwnicy swego domu. W następnych latach Szultz organizował na wyspie Hergoland pobyty dla osób cierpiących na pyłkowicę.
Ochrona chorego przed alergenem pyłku roślin jest szczególnie ważna ponieważ intensywne, często powtarzające się i długotrwałe zaostrzenia objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa prowadzą do licznych powikłań i nasilają proces chorobowy. Pacjenci stosują skuteczne leki objawowe, które "usypiają czujność" organizmu. Doprowadza to do nieprzerwanej ekspozycji na aeroalergeny. Pyłek roślin i alergeny pyłku osadzone na nośnikach (cząsteczki sadzy, ziarna skrobi z wnętrza pyłku, cząsteczki spalin silników wysokoprężnych) penetrują przez cały sezon do dróg oddechowych (także do dolnych dróg oddechowych). Prowadzi to do dalszego rozwoju choroby i reakcji ze strony innych narządów. Każdy pacjent cierpiący na AZBŚNiS powinien prócz leczenia objawowego otrzymać od lekarz alergologa szczegółowe instrukcje w jaki sposób ma ograniczać kontakt organizmu z aeroalergenami oraz ewentualne leki profilaktyczne.
W przeprowadzonych w Ośrodku Badania Alergenów Środowiskowych badaniach stężenia aeroalergenów wykazaliśmy olbrzymie zróżnicowanie stężeń pyłku roślin nawet w obrębie tej samej miejscowości, potwierdzają to dane z piśmiennictwa. Ilościowe i jakościowe różnice w stężeniu pyłku w poszczególnych dzielnicach dużych miast mogą być na tyle istotne, że pacjenci przebywając w tym samym dniu w różnych miejsca mogą mieć bądź bardzo nasilone objawy bądź nie mieć ich wcale. Jest wiele miejsc gdzie stężenie pyłku jest bardzo niskie, a pacjent może w nich czuć się bezpiecznie nawet bez leków; zakryte baseny, wszystkie budynki w których klimatyzatory posiadają wbudowane filtry powierza a nawet mroczne kościoły czy też pomieszczenia bez okien jak np. łazienki. Znaczne różnice obserwowane są także w zależności od wysokości nad poziomem gruntu. Niskie stężenie pyłku traw występuje również w pobliżu dużych zbiorników wodnych. Pyłek bowiem dziesięciokrotnie łatwiej osadza się na powierzchni zbiornika wodnego niż na powierzchni gruntu. Pacjenci przebywający w pobliżu dużego zbiornika wodnego, lub pływający po nim mają do 85% objawów mniej niż w czasie pobytu z dala od brzegu morza czy dużego jeziora. Szczególnie polecane są rejsy morskie, obozy żeglarskie pobyty nad otwartym morzem. Kontrowersyjne wydają się być wyjazdy w góry. W Polsce jedynie na górskich szczytach stężenie pyłku jest niskie. Różnice w terminie rozpoczęcia i zakończenia sezony pylenia w różnych regionach kraju dochodzą do 2-3 tygodni. Stwarza to szerokie możliwości profilaktyki poprzez planowy i dokładnie przemyślany wyjazd wakacyjny. Wykorzystując różnice w terminach pylenia w Polsce można albo skrócić albo wydłużyć okres objawowy. Wyjeżdżając w okresie pylenia do innej strefy klimatyczne można całkowicie uniknąć występowania objawów chorobowych. W sprzyjających warunkach może to doprowadzić po kilku latach do całkowitego ustąpienia dolegliwości chorobowych. Lekarz alergolog powinien doradzić pacjentom zaplanowanie urlopu. Mogą być w tym pomocne kalendarze pyleń dla Polski i Europy oraz informacje dostępne w internetowym serwisie alergologicznym (
http://www.alergen.info.pl ).
Skuteczne są też mechaniczne środki ograniczające kontakt pyłku z organizmem jak okulary, maski oraz filtry powierza instalowane w oknach i klimatyzatorach.
Celem profilaktyki podobnie jak i leczenia objawowego jest zmniejszenie cierpień związanych z chorobą oraz ograniczenie jej występowania i rozwoju. W odróżnieniu od leczenia objawowego, w zapobieganiu koncentrujemy się na wczesnej eliminacji czynników chorobotwórczych, zanim wywołają one uszkodzenia organizmu zwane chorobą, gdy tymczasem leczenie związane jest zazwyczaj z reperacją już zaistniałych uszkodzeń. W związku z powyższym skuteczność zapobiegania jest proporcjonalna do stopnia poznania czynników etiologicznych schorzeń. Prewencja AZBŚN obejmuje zarówno zapobieganie powstawaniu schorzenia (prewencja pierwotna) jak i zapobieganie powstawaniu zaostrzeń i powikłań u osób z AZBŚNiS (prewencja wtórna). Tendencja zachorowania na AZBŚN, wraz z ryzykiem rozwinięcia cech atopii związana jest z obecnością szeregu genów. Przy czym stwierdzany w ostatnich latach wzrost zachorowalności nie wskazuje na zmiany w strukturze genetycznej społeczeństwa, a sugeruje raczej wpływ industrializacji i zmiany stylu życia. Czynniki te wpływać mogą na uaktywnienie się tendencji dziedziczonej od stuleci.
Prewencja pierwotna obejmuje ukierunkowane na całą populację pro zdrowotne zmiany w stylu życia (np. propagacja karmienia piersią), oraz ukierunkowane selektywnie działania skierowane do jednostek lub grup wysokiego ryzyka (rodziny obciążone atopią).
Jako prewencję wtórną określamy działania zapobiegające ujawnieniu się objawów choroby u osób już wcześniej uczulonych oraz działania mające na celu zapobieganie dalszej alergizacji i progresji choroby. Ważnym składnikiem szeroko pojętej prewencji jest stosowanie leków profilaktycznych np. z grupy kromonów, leki antyhistamonowe drugiej generacji wykazujące działanie przeciwzapalne oraz glikokortykosteroidów nowej generacji działających miejscowo.
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
