W tym temacie
Dyskusja
Pod wpływem działania odpowiedni dużej siły na organizm ludzki powstają obrażenia, które dzielimy na:
1. zamknięte: stłuczenia, rozciągnięcia, skręcenia
2. otwarte: rany
Stłuczenia
Stłuczenie polega na zaburzeniu struktury tkanek: zmiażdżeniu komórek, przerwania połączeń między nimi, rozerwaniu naczyń i nerwów. Tkanka traci swoją funkcję. Najczęściej powstają na skutek zgniecenia tkanek między kością a przedmiotem. Wytrzymałość poszczególnych tkanek jest różna, zależy to od zawartości włókien sprężystych. Skóra jest wytrzymała, natomiast tkanka podskórna i tłuszczowa mniej. Mięśnie przerywają się szczególnie łatwo, gdy są napięte. Łatwiej rozerwać tkanki, które są napięte.
Objawy stłuczenia zależą od siły urazu. Okolica jest obrzęknięta i widać krwawe podbiegnięcia (tzw. sińce), które powstają na skutek wylania się krwi do tkanki podskórnej z uszkodzonych naczyń. Najwyraźniej widać je po kilku godzinach, gdy krew z głębszych warstw przedostanie się bardziej powierzchownie. Skóra nad stłuczeniem jest cieplejsza, a chory odczuwa ból.
Leczenie polega na założeniu opatrunku uciskowego na pierwsze 24h. Równocześnie stosuje się zimne okłady, np. z worka z lodem. Po tych 24h krwiak przestaje narastać i wtedy stosujemy leczenie ciepłem, np. termoforem (nie wolno robić wilgotnych kompresów!) żeby przyspieszyć wchłanianie i przebudowę tkanek. Stały ucisk przyspiesza gojenie. Duże krwiaki (zbiorniki wynaczynionej krwi) można opróżniać nakłuciem. Należy dbać o czystość tej okolicy, by nie dopuścić do zakażenia.
Rany
Cechy rany to ból, krwawienie i zianie (czyli rozwarcie brzegów rany). Rodzaje ran:
1. otarcie: powstaje na skutek działania siły stycznie do skóry. Uszkodzeniu ulega tylko naskórek.
2. Rany kłute: po zranieniu długim, wąskim przedmiotem.
3. Rany cięte: po przecięciu ostrymi narzędziami.
4. Rany tłuczone: po pęknięciu skóry na skutek uderzenia tępym przedmiotem.
5. Rany kąsane: po ugryzieniu zwierząt.
6. Rany zatrute: gdy do rany dostaje się trucizna, np. po ukąszeniu przez żmiję, pszczołę.
7. Rany rąbane, miażdżone, szarpane: kombinacje elementów rany ciętej i tłuczonej.
8. Rany postrzałowe.
Co się dzieje w ranie?
Przecięcie tkanki wywołuje uczynnienie szeregu reakcji. Uszkodzone naczynia najpierw krwawią, a potem się obkurczają. Uraz jest sygnałem powodującym gromadzenie się w tym miejscu komórek zapalnych: granulocytów obojętnochłonnych, limfocytów i komórek żernych. Warunki krążenia się pogorszyły przez uraz i dodatkowo zwiększone zapotrzebowanie przez napływające komórki. Niedobór energii i tlenu prowadzi do zakwaszenia tkanek. Część komórek usuwa uszkodzone tkanki, niektóre bronią przed zakażeniem, a część odpowiada za naprawę. 4-5 dnia dochodzi do powstania nowych naczyń krwionośnych. Specjalne komórki (fibroblasty) wytwarzają kolagen, który nadaje tkance wytrzymałość.
Gojenie przebiega w dwóch etapach: pierwszy to
oczyszczenie, a drugi to
odbudowa. W ranach czystych pierwszy etap przebiega szybko, i jeżeli zbliży się brzegi rany, to goi się ona w przeciągu tygodnia. Gojenie polega na zrastaniu się brzegów, co nazywamy gojeniem przez
rychłozrost. Po tym czasie można zdjąć szwy, ale należy pamiętać, że tkanka jest wrażliwsza na rozciąganie i trzeba unikać takich sytuacji. Rany zabrudzone, zawierające tkankę martwiczą goją się inaczej. Najpierw zostają usunięte zanieczyszczenia i martwica, a następnie rana wypełnia się młodą tkanką łączną, tzw.
ziarniną. Wygląd rany ulega zmianie. Początkowo brzegi rany są obrzęknięte, w ranie pojawia się żółtawa wydzielina, która potem staje się ropą. Zmiażdżone i obumarłe tkanki czernieją, oddzielają się odo zdrowych i zostają wydalone z rany. Gdy rana się oczyści, następuje odbudowa. Znika obrzęk i bolesność. Ściany i dno pokrywa się ziarniną, która stopniowo wypełnia całą ranę. Zmniejsza się powierzchnia rany przez obkurczanie głębszych warstw. Z brzegów napełza naskórek. Ziarnina ulega zwłóknieniu i kurczy się. Zdarza się, że ogromna rana przez noc zmniejsza się o połowę. Obkurczanie jest korzystnym procesem, jednak może prowadzić do zniekształcenia np. powieki.
Czas gojenia zależy min. od rodzaju, rozmiaru, kształtu rany, ilości uszkodzonych tkanek, ciał obcych i warunków odpływu wydzieliny. Rolę pełni umiejscowienie: rany na głowie goją się dużo szybciej, bo skóra głowy jest dobrze unaczyniona. Istotny jest proces zakażenia, który opóźnia gojenie. Niedożywienie, niedokrwistość i niedobory witaminowe także utrudniają gojenie.
Leczenie ran polega na dokładnym odkażeniu (umyciu wodą z mydłem, przemyciu wodą utlenioną i przetarciu brzegów rany jodyną), oczyszczeniu rany z ciał obcych i tkanek martwiczych, a następnie zeszyciu rany. Czasami jest konieczne pozostawienie drenu, by ułatwić odpływ wydzieliny. Ran kąsanych się na ogół nie szyje.
UWAGA: Nie wolno zapomnieć o profilaktyce przeciwtężcowej!!!
Drukuj
RSS
Zdrowie rodziny
Zabloguj o tym
