Mam żylaki – i co dalej?

Żylaki kończyn dolnych stanowią istotny problem społeczny, bo dotyczy aż 30 % populacji po 40 roku życia, częściej kobiet. Samo pojęcie oznacza każde poszerzenie żył powierzchownych, najczęściej przebiegające z ich wydłużeniem i skłębieniem. Krew nie może odpływać prawidłowo, dochodzi do zastoju, który objawia się męczliwością nóg, bólem, obrzękami, a następnie na skutek zaburzeń przepływu do zmian skórnych i wreszcie owrzodzeń.
Istnieją dwa układy żył: powierzchowny, położony tuż pod skórą, i głęboki, który towarzyszy tętnicom, oraz naczynia zapewniające przepływ między nimi, tzw. perforatory. Odpływ krwi z żył zapewnia resztkowe ciśnienie po przejściu krwi przez tętniczki, różnicy ciśnień powstającej przy oddychaniu i zasysającej funkcji prawej komory serca. Dodatkowo skurcz mięśni „wyciska” krew z naczyń żylnych, ułatwiając jej powrót, jest to tzw. pompa mięśniowa. Przed wracaniem krwi zabezpieczają zastawki, zdwojenia błony wewnętrznej w ścianie naczynia, których w jednej kończynie dolnej jest ok. 80. Opróżnianiu żył sprzyja uniesienie kończyny powyżej serca, wtedy krew nie musi pokonywać siły grawitacji.
Żylaki pierwotne powstają na skutek wrodzonej mniejszej sprężystości tkanki łącznej w ścianach naczyń, co powoduje nieszczelność zastawek i zmniejszenie odporności ściany na rozciąganie. Powstawaniu żylaków sprzyja zastój krwi, który występuje w pozycji stojącej i wzmożonej pracy tłoczni brzusznej (podnoszenie ciężarów), a także przy ucisku macicy kobiet ciężarnych na żyły biodrowe. Inne czynniki to uwarunkowania genetyczne, pozycja stojąca, pozycja siedząca, ciasna bielizna, dieta ubogoresztkowa, zakrzepica żylna, mała aktywność fizyczna, palenie tytoniu, niektóre zaburzenia hormonalne, otyłość.
Żylaki wtórne powstają po przebytej zakrzepicy żył głębokich, jako następstwo niedrożności tych żył, a przez to przeciążenia żył powierzchownych.
Żylaki o rzadkiej etiologii mogą być wywołane wrodzonymi połączeniami tętniczo-żylnymi.
Diagnostyka sprowadza się do wykrycia poziomu żył niewydolnych i oceny perforatorów. Do tego celu stosuje się między innymi:
1. próbę Perthesa: Po założeniu opaski uciskowej w połowie uda polecamy choremu chodzenie i zginanie kończyny w stawie kolanowym. Wyraźne zmniejszenie się żylaków potwierdza drożność i wydolność żył głębokich na poziomie opaski.
2. próbę Trendelenburga: ocenia wydolność zastawki ujścia żyły odpiszczelowej wielkiej, największej żyły powierzchownej, biegnącej od kostki przyśrodkowej do przedniej części uda, innych żył powierzchownych oraz perforatorów. Uniesioną ku górze kończynę po zapadnięciu się opróżnionych żylaków bandażujemy opaską uciskową wysoko na udzie. W pozycji stojącej zwalniamy ucisk. Wypełnienie się szybko żylaków od ujścia świadczy o jego niewydolności, powolne wypełnianie się od obwodu wyklucza niewydolność zastawkową w ujściu.

Kolejnym krokiem są badania ultradźwiękowe i flebografia, polegająca na podawaniu kontrastu do układu żylnego i obserwacji pod promieniami Roentgena. To ostatnie badanie jest wykonywane tylko w trudnych diagnostycznie przypadkach, ze względu na jego inwazjność i możliwość wystąpienia reakcji alergicznej na kontrast.

Istnieją cztery podstawowe metody leczenia przewlekłych zaburzeń żylnych kończyn dolnych:
1. farmakoterapia: polega na podawaniu leków poprawiających napięcie ściany żylnej oraz przeciwdziałające skutkom zaburzeń w mikrokrążeniu i zastojowi limfatycznemu, zawsze towarzyszących patologii żylnej. W wielu przypadkach zachodzi konieczność stosowania leków przeciwzakrzepowych.
2. Kompresoterapia: ucisk powoduje zmniejszenie średnicy naczynia żylnego i przepuszczalności włośniczkowej ułatwia powrót żylny. Przeciwdziałając obrzękowi oraz zastojowi limfatycznemu działanie swoje kieruje na główne, zgłaszane przez chorych dolegliwości. Zastosowanie znajdują tu zarówno elastyczne jak i nieelastyczne bandaże oraz różne rodzaje pończoch i rajstop uciskowych.
3. Skleroterapia: likwidacja żylaków poprzez śródnaczyniowe wstrzyknięcia chemicznych środków obkurczających, co ma wywoływać jego zarośnięcie. Często jej wyniki są wyłącznie kosmetyczne i czasowe.
4. Leczenie operacyjne: sprowadza się do usunięcia zmienionych żylakowato naczyń i podwiązaniu niewydolnych perforatorów. Jest metodą z wyboru żylaków pierwotnych żyły odpiszczelowej i odstrzałkowej. Należy jednak pamiętać, że żyła odpiszczelowa jest najczęściej stosowanym materiałem do by-passów na sercu, więc trzeba dokładnie rozważyć jej całkowite usunięcie. Zabiegi wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Należą do tzw. chirurgii jednego dnia, na ogół pacjenci jeszcze tego samego dnia wychodzą do domu. W szczególnie uporczywych przypadkach owrzodzeń z zadowalającymi efektami stosowane są przeszczepy skóry.

Najczęstszym powikłaniem jest miejscowa zakrzepica.

Zamiast leczyć rozwinięte żylaki, znacznie prościej jest im zapobiegać. Dlatego warto zadbać o właściwą profilaktykę, a w razie stwierdzenia zmian, udać się do lekarza, zanim dojdzie do pełnego rozwoju choroby.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google