Tężec atakuje

Tężec to schorzenie powstające na skutek zarażenia laseczkami beztlenowych bakterii Clostridium tetani. Znajdują się one w postaci zarodników w ziemi, kurzu, kale zwierząt i ludzi. Samo zakażenie rany laseczkami nie wystarcza, muszą zaistnieć odpowiednie warunki: w ranach z utrudnionym odpływem i niedostatecznym dostępem tlenu. Bakterie rozwijające się w ranie nie przedostają się do krwi, tylko wydzielają toksyczne związki, które uszkadzają układ nerwowy.
Od zakażenia do wystąpienia objawów mija zwykle 10-14 dni. Toksyna tężcowa wywołuje skurcz mięśni, początkowo jest to wzrost napięcia mięśni karku i szyi, a także żwaczy (powstaje szczękościsk) oraz mięśni mimicznych, wywołując tzw. uśmiech sardoniczny. Bodźce wzrokowe i słuchowe mogą wywołać skurcze grup mięśni i drgawki. Następnie dochodzi do zaburzeń oddychania i połykania a wreszcie do uogólnionego skurczu wszystkich mięśni. Siła skurczu może być tak silna, że dochodzi do złamania kręgosłupa! Śmiertelność w przypadku zachorowania na tężca jest duża i wynosi ok. 50%. Rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu klinicznego oraz wykrycia laseczek lub ich toksyn w tkankach.
W leczeniu stosuje się antybiotyki oraz środki zwiotczające, jak na przykład osławiony pavulon. Zamiast leczyć chorych, o wiele prościej jest wprowadzić działania profilaktyczne, żeby do zachorowania nie dopuścić. Szczepienia ochronne należą do obowiązkowych i są wykonywane razem z szczepieniem przeciw błonicy i krztuścowi (tzw. szczepienie di-per-te, skrót od nazw łacińskich tych chorób) trzykrotnie w odstępach sześciotygodniowych w pierwszym roku życia począwszy od drugiego miesiąca życia oraz jeden raz w drugim roku życia (dawka uzupełniająca). Kolejne dawki przypominające podaje się w 14 i 19 roku życia.
Gdy dochodzi do zranienia, podaje się dwa rodzaje preparatów, zależnie od wskazań:
anatoksynę, która jest toksyną tężcową, pozbawioną działania szkodliwego, powodującą czynne powstawanie przeciwciał w organizmie ludzkim dając trwałą, czynną i wieloletnią odporność i antytoksynę, czyli surowicę przeciwtężcową, która jest surowicą bydlęcą lub końską, otrzymaną od zwierząt uodpornionych, gdzie człowiek korzysta biernie z przeciwciał wytworzonych przez zwierzę. Jako obce białko, jest szybko rozkładana i działa przez okres ok. 2 tygodni.
Na podstawie wytycznych MZiOS w Polsce obowiązują następujące zasady profilaktyki przeciwtężcowej w przypadku zranienia:
1. Jeśli od zakończenia pełnego szczepienia podstawowego lub ostatniej dawki przypominającej minął mniej niż rok, a rana jest nieduża i nie zanieczyszczona, nie stosuje się profilaktyki swoistej.
2. Jeśli odstęp ten wynosi 1-8 lat, podaje się dawkę przypominającą anatoksyny (1 ml podskórnie).
3. Wobec osób, które:
- nie były uprzednio szczepione lub szczepienie podstawowe było niepełne,
- nie znają terminów szczepień,
- ostatnią dawkę szczepienia podstawowego lub przypominającego otrzymały przed ponad 8 laty,
- uległy zranieniom szczególnie ciężkim lub podejrzanym o masywne zakażenie obowiązuje szczepienie anatoksyną i antytoksyną.

Oczywiście nie trzeba z każdym najmniejszym zranieniem pędzić do lekarza, ale należy zawsze rozważyć ryzyko zakażenia tężcem. Jeżeli chcemy niewielką ranę zaopatrzyć we własnym zakresie, należy porządnie umyć ją wodą z mydłem, a następnie zastosować środek odkażający, np. wodę utlenioną, spirytus, riwanol i zapewnić dopływ powietrza do rany, by uniemożliwić rozwój bakterii beztlenowych, do których należą laseczki tężca.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google