Alergia na soję

Ziarno sojowe jest wykorzystywane jako składnik racjonalnego żywienia człowieka już od 3 wieku p.n.e. Ze względu na wysokie wartości odżywcze , niski koszt produkcji oraz szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym ( mleko sojowe, sojowe mieszanki mlekozastępcze, jako składnik poprawiający smak, konsystencję i wartości odżywcze produktów żywnościowych ) w wielu krajach, w tym również w Polsce spożycie soi w ostatnim czasie wyraźnie wzrasta.

Mieszanki mlekozastępcze zawierające w swoim składzie białko soi są stosowane w karmieniu niemowląt źle tolerujących mleko krowie od 80 lat. W porównaniu z mie-szankami produkowanymi na bazie białek mleka krowiego zawierają podobne ilości białek , tłuszczów i węglowodanów , również są wzbogacone w witaminy i składniki mineralne ( żelazo, wapń ), zapewniają więc harmonijny rozwój fizyczny i prawidłową mineralizację koścca. Zapadalność na choroby infekcyjne oraz odpowiedź na szczepienia ochronne u dzieci karmionych wyłącznie mieszankami sojowymi są podobne jak u dzieci karmionych naturalnie.

Obecnie na rynku polskim dostępnych jest wiele mieszanek zawierających białko sojowe , m.in. Prosobee 1 i 2 ( Mead Johnson ), Bebilon Soya (Ovita Nutricia ), Isomil (Abbott), Humana SL (Byk Roland Polska). Są to preparaty sojowe II generacji, które w porównaniu z wcześniej stosowanymi są łatwiej przyswajalne, mają lepszy zapach, smak i zabarwienie.

Mlekozastępcze preparaty sojowe są najczęściej zalecane przez lekarzy w stanach alergii na białko mleka krowiego, w żywieniu dzieci z rodzin obciążonych alergią , w hipolaktazji ( niedobór enzymu trawiącego cukier mleczny, laktozę ) oraz w galaktozemii ( dziedziczna nietolerancja cukru galaktozy ).Chętnie stosowane są również w okresie rekonwalescencji po ostrej biegunce ( spowodowanej np.przez wirus Rota, bakterie Salmonella ), a także w przypadku biegunek przewlekających się o nieznanej etiologii, w ich przebiegu dochodzi bowiem często do wtórnej nietolerancji laktozy , mleka modyfikowane zawierające cukier mleczny ( np.Bebiko ) nie są więc dobrze tolerowane. Ze względu na duże wartości odżywcze są również zalecane w diecie wegetariańskiej.

Stosowanie sojowych mieszanek mlekozastępczych u dzieci z rodzin ze skazą atopową budzi obecnie wiele kontrowersji. W ostatnich lat wykazano , że u pacjentów stosujących preparaty sojowe alergia ujawnia się równie często jak u dzieci karmionych popularnymi mieszankami mlecznymi.

Według stanowiska grupy ekspertów z Europejskiego Towarzystwa ds. Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia (ESPGHAN ) z 1999 roku preparaty sojowe nie powinny być stosowane w profilaktyce chorób alergicznych.

W ostatnich latach szeroko dyskutowane jest również podawanie mieszanek mlekozastępczych produkowanych na bazie soi u dzieci z nadwrażliwością na mleko krowie. Przez wiele lat ze względu na swoje rzekome słabe właściwości alergizujące stosowanie ich u tych dzieci uważane było błędnie za bezpieczne.

Białko soi podobnie jak każde inne białko o dużej masie cząsteczkowej jest potencjalnym alergenem, może więc wywoływać objawy alergii pokarmowej. Obok mleka, jaj, orzeszków ziemnych i mąki pszennej , soja uważana jest obecnie za jeden z najsilniejszych alergenów pokarmowych. Alergia na soję często współistnieje z alergią na mleko krowie; częstość współwystępowania tych dwóch jednostek szacowana jest według różnych autorów na 3-80%.

W związku z tymi danymi specjaliści z ESPGHAN uważają , że u dzieci z alergią na mleko krowie nie powinny być stosowane preparaty sojowe.

Mieszanki sojowe mogą być natomiast bezpiecznie stosowane u zdrowych niemowląt jako uzupełnienie karmienia mlekiem kobiecym lub zmodyfikowanym. Produkcja preparatów o składzie różnym w zależności od wzrastających potrzeb dziecka ( np.Prosobee 1 - mleko początkowe dla niemowląt od 1 miesiąca życia i Prosobee 2 - mleko następne dla niemowląt od 5 miesiąca życia ) pozwoliła na optymalne żywienie dzieci w różnym wieku.

Objawy alergii na soję podobne są do objawów występujących w przebiegu nadwrażliwości na mleko krowie. Najczęściej występują klasyczne objawy ze strony przewodu pokarmowego: brak apetytu, wymioty, bóle brzucha, biegunki czasami z domieszką krwi, niepokój podczas karmienia. W postaci przewlekłej typowe są brak przyrostu masy ciała, obrzęki związane z zaburzeniami gospodarki białkowej, za-burzenia elektrolitowe i zahamowanie rozwoju chorego dziecka. Rzadko obserwowane są napady astmatyczne, zapalenia oskrzeli z dusznością, zmiany skórne i bóle głowy. W części przypadków dochodzi do zniszczenia prawidłowej struktury ściany jelita cienkiego ( zanik kosmków błony śluzowej jelita cienkiego ) przypominającego zmia-ny w celiakii.

Rozpoznanie alergii na soję jest zadaniem trudnym. Dotychczas nie opracowano testów laboratoryjnych mogących umożliwić rozpoznanie choroby w sposób jednoznaczny. Obecność przeciwciał przeciwsojowych w klasie IgG jest zjawiskiem normalnym i świadczy jedynie o kontakcie badanego z tym składnikiem pokarmowym, a nie o chorobie. Testy skórne z wykorzystaniem soi jako alergenu pozwalają raczej na wykluczenie choroby, a nie na jej potwierdzenie.

Najlepszą metodą potwierdzającą podejrzenie alergii na soję jest test prowokacji. Polega on na zastosowaniu diety pozbawionej soi aż do czasu złagodzenia lub ustą-pienia objawów chorobowych, a następnie podawanie "zakazanego" składnika pokarmowego w stopniowo wzrastających dawkach. Ponowne pojawienie się objawów klinicznych pozwala na postawienie rozpoznania.

Leczenie alegii na soję polega na stosowaniu diety eliminacyjnej , a więc nie zawierającej tego składnika pokarmowego. Na uwagę zasługuje fakt, że w niektórych przypadkach całkowite ustąpienie objawów chorobowych następuje po zamianie jednego preparatu sojowego na inny, a nie po zupełnym wykluczenie soi z diety. Wynika to najprawdopodobniej z różnych właściwości fizykochemicznych tych preparatów na skutek odmiennych technologii ich obróbki.

RSS

Zapamiętaj lub poleć

Encyklopedia haseł

Reklamy Google